Gastrotricha (karın kıllılar), tatlı ve tuzlu sularda yaşayan, çoğu çıplak gözle görülemeyecek kadar küçük, solucanımsı omurgasız hayvanlardan oluşan bir şubedir. Adı Yunanca “karın” ve “kıl” anlamına gelen kelimelerden türemiştir ve bu hayvanların karın yüzeylerindeki hareket sağlayan kirpiklere işaret eder. Bilinen yaklaşık 800’ün üzerinde türü vardır.
Vücut Yapısı
- Boyutu: Genellikle 0,05 ile 1,5 milimetre arasında
- Şekli: Uzunca, hafif yassılaşmış gövde. Pek çok türde gövdenin arkası çatal biçimli bir kuyrukla sona erer.
- Örtü: Vücut yüzeyi kütikula ile kaplıdır. Birçok türde bu örtü pul, diken veya çıkıntılar taşır.
- Kirpikler: Karın yüzeyindeki kirpik bantları hareketi sağlar.
- Yapışkan tüpler: Özellikle tuzlu su türlerinde, yapışkan salgı çıkaran tüpler hayvanın zemine tutunmasını sağlar.
- Sindirim: Emici bir yutak ve düz bir bağırsaktan oluşur.
Hücre sayısı az ve sabit olan bu hayvanların sinir sistemi, basit bir beyin ve vücut boyunca uzanan sinir kordonlarından oluşur.
Yaşam Alanları
- Tatlı sular: Göller, göletler, bataklıklar ve durgun suların dip çamuru ile su bitkileri üzerinde
- Denizler: Özellikle kumlu kıyılarda, kum taneleri arasındaki su dolu boşluklarda yaşayan zengin bir hayvan topluluğunun (interstisyel fauna) parçasıdır.
Tatlı su türleri ve deniz türleri, yapı ve üreme bakımından bazı farklılıklar gösterir.
Hareket
Gastrotrikler karın yüzeylerindeki kirpikleri çırparak zemin üzerinde kayarak ilerler. Yapışkan tüpleri sayesinde gerektiğinde zemine tutunabilir, bazı türler kısa sıçramalar yapabilir.
Beslenme
Bakteriler, diyatomeler gibi mikroskobik algler, küçük tek hücreli canlılar ve organik döküntülerle beslenirler. Emici yutakları besinleri ağızdan içeri çeker. Bu beslenme biçimleriyle, sucul ekosistemlerde organik maddenin geri dönüşümüne katkı sağlarlar.
Üreme
- Türlerin önemli bir kısmı hermafrodittir, yani aynı bireyde hem erkek hem dişi üreme organları bulunur.
- Bazı tatlı su türlerinde, özellikle Chaetonotida takımında, dişilerin döllenme olmadan yumurta ürettiği partenogenez yaygındır.
- Tatlı su türlerinin bir kısmı hemen gelişen yumurtalar, bir kısmı ise kuraklık ve donmaya dayanıklı dinlenme yumurtaları üretir. Dinlenme yumurtaları, su birikintisi kuruduğunda türün hayatta kalmasını sağlar.
- Yaşam süreleri kısadır, genellikle birkaç gün ile birkaç hafta arasındadır.
Sınıflandırma
Gastrotricha şubesi iki ana takıma ayrılır:
- Macrodasyida: Neredeyse tamamı denizde yaşayan, uzun gövdeli ve çok sayıda yapışkan tüpe sahip türler
- Chaetonotida: Hem denizde hem tatlı suda yaşayan, genellikle daha kısa gövdeli ve çatal kuyruklu türler
Eski sınıflandırmalarda gastrotrikler, yuvarlak solucanlar ve bazı diğer küçük gruplarla birlikte “Aschelminthes” adlı geniş bir grupta toplanıyordu. Günümüzde ayrı bir şube olarak kabul edilmektedir.
Ekosistemdeki Önemi
- Bakteri ve alg popülasyonlarının dengelenmesine katkı sağlarlar.
- Daha büyük omurgasızlar ve küçük hayvanlar için besin kaynağıdırlar.
- Kumlu deniz kıyılarındaki mikroskobik canlı çeşitliliğinin önemli bir bileşenidir.
Yorum yazın