Çin su geyiği (Hydropotes inermis), Çin ve Kore’nin sulak alanlarında yaşayan küçük bir geyik türüdür. Erkeklerinde boynuz bulunmaması ve ağızdan dışarı doğru uzanan uzun, kıvrık köpek dişleri nedeniyle halk arasında “vampir geyik” olarak da anılır. Geyikgiller (Cervidae) familyasının en ilginç ve kendine özgü üyelerinden biridir.
Fiziksel Özellikleri
- Boyu: Omuz yüksekliği yaklaşık 45–55 cm
- Ağırlığı: Genellikle 9–15 kg
- Kürkü: Yazın kızılımsı kahverengi ve ince, kışın daha kalın ve grimsi-kahverengidir. Karın kısmı açık renklidir.
- Kulakları: Görece büyük ve yuvarlaktır.
- Boynuz: Erkeklerde de dişilerde de boynuz yoktur. Bu özellik geyikler arasında çok nadirdir.
- Köpek dişleri: Erkeklerde üst köpek dişleri 5–8 cm’ye kadar uzayabilir ve ağzın dışına sarkar. Dişilerde de bulunur ama çok daha kısadır.
Köpek Dişleri Ne İşe Yarar?
Boynuzu olmayan erkekler, çiftleşme döneminde bölge ve dişiler için rakipleriyle mücadele ederken bu uzun dişleri silah olarak kullanır. Dişler bir miktar hareketli olup yemek yerken geriye doğru çekilebilir, dövüş sırasında ise öne doğru sabitlenebilir. Dövüşler rakibin boyun ve omuzlarında derin yaralar açabilir.
Yaşam Alanı ve Dağılımı
- Doğal yayılış: Doğu Çin’deki Yangtze Nehri havzası ve Kore Yarımadası
- Tercih ettiği alanlar: Sazlıklar, nehir kıyıları, bataklıklar, yüksek otlarla kaplı düzlükler ve tarlalar
- Tanıtıldığı yerler: 20. yüzyılın başında İngiltere’ye getirilen bireylerden kaçanlar doğada yerleşmiş, bugün İngiltere’de yabani popülasyonlar oluşturmuştur. Fransa’da da küçük popülasyonlar bulunur.
Adındaki “su” kelimesi, sulak alanlarla yakın ilişkisinden ve iyi yüzücü olmasından gelir. Nehir adaları arasında yüzerek geçebildiği bilinir.
Davranışları
- Genellikle yalnız yaşar. Sürü oluşturmaz.
- Özellikle alacakaranlıkta ve gece aktiftir.
- Tehlike anında sıçrayarak, tavşanı andıran zikzaklarla kaçar ve sık bitki örtüsüne saklanır.
- Erkekler çiftleşme döneminde bölge savunur, idrar ve salgı bezleriyle bölgelerini işaretler.
- Ürktüğünde havlamaya benzer sesler çıkarır.
Beslenme
Otçuldur. Sazlar, otlar, taze sürgünler, yapraklar ve yabani bitkilerle beslenir. Tarım alanlarının yakınında yaşadığı yerlerde ekinlerden de yiyebilir.
Üreme
Çiftleşme dönemi kış başındadır. Yaklaşık 6–7 aylık gebeliğin ardından yavrular ilkbahar sonu ve yaz başında doğar. Çin su geyiği, geyikler arasında en fazla yavru doğuran türlerden biridir; dişi tek seferde çoğu zaman 2–3, zaman zaman daha fazla yavru doğurabilir. Yavruların üzeri doğduklarında açık renkli beneklerle kaplıdır ve ilk haftalarını bitki örtüsü arasında saklanarak geçirir.
Koruma Durumu
Çin su geyiği, Uluslararası Doğayı Koruma Birliği (IUCN) Kırmızı Listesi’nde “hassas” (vulnerable) kategorisinde yer alır. Doğal yaşam alanındaki başlıca tehditler şunlardır:
- Sulak alanların kurutulması ve tarıma açılması
- Kaçak avcılık
- Köpek dişlerinin ve bazı vücut kısımlarının geleneksel ürünlerde kullanılması
İlginç şekilde, İngiltere’deki tanıtılmış popülasyon, türün küresel nüfusunun korunmasında önemli bir yedek oluşturmaktadır.
Diğer “Dişli” Geyikler
Uzun köpek dişlerine sahip tek geyik Çin su geyiği değildir. Asya’da yaşayan muntjaklar ve bir geyik türü olmasa da benzer görünümdeki misk geyikleri de uzun üst köpek dişleriyle tanınır.
Yorum yazın