Sümsük kuşları, sümsükgiller (Sulidae) familyasına ait, balıkla beslenen deniz kuşlarıdır. Havadan denize yüksek hızla dalarak avlanmalarıyla tanınırlar. Türler arasında en ünlüsü, parlak mavi ayaklarıyla dikkat çeken ve özellikle Galapagos Adaları‘yla özdeşleşen mavi ayaklı sümsük kuşudur (Sula nebouxii).
Sümsük Kuşu Türleri
Sulidae familyası iki grup olarak ele alınır:
- Sümsük kuşları (Sula ve Papasula cinsleri): Genellikle tropikal ve subtropikal denizlerde yaşar. Mavi ayaklı, kırmızı ayaklı, maskeli, kahverengi, Nazca ve Peru sümsük kuşları bu gruptadır.
- Kuzey sümsükleri (Morus cinsi): Daha soğuk denizlerde yaşayan büyük türlerdir. Atlantik’teki kuzey sümsüğü bu gruptadır.
Familyada toplam 10 civarında tür bulunur.
Mavi Ayaklı Sümsük Kuşunun Özellikleri
- Boyu: Yaklaşık 75–90 cm
- Kanat açıklığı: 1,5 metreye kadar
- Ağırlığı: 1,5 kg civarında. Dişiler erkeklerden biraz daha iridir.
- Tüyleri: Sırt ve kanatlar kahverengi, karın beyaz, baş ve boyun kahverengi çizgili
- Ayakları: Parlak turkuaz-mavi renkte, yüzmeye uygun ağ parmaklı
- Gözler: Öne bakan gözleri, dalış sırasında mesafeyi iyi ayarlamasına yardım eder.
- Gaga: Uzun, sivri ve kenarları hafif tırtıklı. Kaygan balıkları tutmaya uygundur.
Nerede Yaşar?
Mavi ayaklı sümsük kuşu, Doğu Pasifik Okyanusu‘nun tropikal ve subtropikal kıyılarında yaşar. Kaliforniya Körfezi’nden Peru kıyılarına kadar uzanan bölgede görülür. Üreme kolonilerinin önemli bir kısmı Meksika kıyılarındaki adalarda ve Galapagos Adaları‘ndadır. Kurak ve kayalık adalarda, açık zeminlerde yuva yapar.
Avlanma: Dalış Uzmanı
Sümsük kuşları, denizin üzerinde uçarken balık sürülerini gözler. Av görüldüğünde kanatlarını geriye doğru kapatarak yüksekten ok gibi denize dalar.
- Çarpmaya karşı kafataslarında hava keseleri bulunur.
- Burun delikleri dışarıya açılmaz, bu sayede dalış sırasında su girmez.
- Başlıca avları sardalya, hamsi, uskumru ve benzeri küçük sürü balıklarıdır.
- Bazen gruplar halinde avlanır ve balık sürülerine art arda dalarlar.
Mavi Ayakların Sırrı
Mavi ayaklı sümsük kuşunun ayak rengi, besinlerle aldığı karotenoid pigmentlerden kaynaklanır. İyi beslenen, sağlıklı kuşların ayakları daha parlak mavi olur. Bu nedenle ayak rengi, eş seçiminde önemli bir sağlık göstergesidir.
Erkekler kur yaparken dişiye ayaklarını gösterir; bir ayağını ve diğerini sırayla havaya kaldırarak adeta “dans eder”, gagalarını ve kanatlarını gökyüzüne doğru açar. Dişiler de genellikle daha parlak ayaklı erkekleri tercih eder.
Üreme
- Yuva yapmaz ya da çok basit yapar. Yumurtalar genellikle yerdeki küçük bir çukura bırakılır ve etrafı dışkı halkasıyla işaretlenir.
- Dişi genellikle 2–3 yumurta yumurtlar.
- Kuluçka süresi yaklaşık 41–45 gündür.
- Sümsük kuşlarında kuluçka lekesi yoktur; ebeveynler yumurtaları kan damarlarından zengin, sıcak ayaklarıyla örterek ısıtır.
- Anne ve baba yavruları birlikte besler.
- Besin kıt olduğunda ilk çıkan büyük yavru, küçük kardeşini yuvadan itebilir ya da besine daha çok ulaşır. Bu, zor koşullarda en az bir yavrunun hayatta kalma şansını artırır.
- Yavrular birkaç ay içinde uçmayı öğrenir.
Adı Nereden Geliyor?
İngilizcedeki “booby” adının İspanyolca “bobo” (aptal, saf) kelimesinden geldiği kabul edilir. Karada yavaş ve beceriksiz görünen, insanlardan pek kaçmayan bu kuşlar eski denizcilere saf görünmüş ve kolayca yakalanmıştır.
Koruma Durumu
Mavi ayaklı sümsük kuşu küresel olarak nesli tehlike altında olmayan türler arasında değerlendirilir. Ancak aşırı balıkçılık ve iklim olaylarının (özellikle El Niño) balık bolluğunu etkilemesi bazı bölgelerde üreme başarısını düşürmektedir. Galapagos’taki popülasyonlarda dönemsel azalmalar gözlenmiştir.
Yorum yazın