Midye yengeci, midye, istiridye ve tarak gibi çift kabuklu yumuşakçaların içinde yaşayan çok küçük yengeçlerin ortak adıdır. İngilizcede boyutları nedeniyle “pea crab” yani bezelye yengeci olarak bilinirler. Pinnotheridae familyasına, özellikle Pinnotheres cinsine ait türlerdir. Midye temizlerken ya da yerken kabuğun içinde minik bir yengeç görüp şaşıranlar, büyük olasılıkla bu hayvanla karşılaşmıştır.
Fiziksel Özellikleri
- Boyut: Genellikle birkaç milimetre ile 1–2 santimetre arasında
- Kabuk: Dişilerde yumuşak, ince ve yarı saydam; pembemsi-beyaz renkli
- Erkekler: Dişilerden daha küçük, kabukları daha sert ve genellikle daha koyu renkli
- Vücut şekli: Yuvarlak ve yassılaşmış
Nasıl Bir Yaşam Sürer?
Midye yengeçleri hayatlarının büyük bölümünü bir yumuşakçanın kabuğu içinde, solungaçlarının yakınında geçirir.
- Beslenme: Konak hayvanın solungaçlarına takılan plankton ve besin parçacıklarını, ayrıca konağın ürettiği mukusu yiyerek beslenir.
- Korunma: Sert kabuk, yengeci yırtıcılardan korur.
- Dişiler: Yetişkin dişiler kabuk içinde kalıcı olarak yaşar ve buradan pek ayrılmaz.
- Erkekler: Daha hareketlidir; çiftleşme için konaktan konağa geçerek dişileri arayabilir.
Konağa Zararı Var mı?
Midye yengeçleri uzun süre kommensalizm (bir tarafın yarar sağlayıp diğerinin etkilenmediği) örneği olarak anlatıldı. Ancak yapılan araştırmalar ilişkinin çoğu zaman parazitik olduğunu göstermektedir:
- Yengeç, konağın besinlerini paylaşır ve solungaçlarında hasara yol açabilir.
- İçinde yengeç bulunan midye ve istiridyelerin büyümesi ve kondisyonu olumsuz etkilenebilir.
- Yoğun görüldüğü yetiştiricilik alanlarında ürün verimini azaltabilir.
Yaşam Döngüsü
- Dişi, yumurtalarını karnının altında taşır.
- Yumurtadan çıkan larvalar kabuktan dışarı atılır ve bir süre planktonla birlikte açık suda yüzer.
- Larva evrelerinden geçen genç yengeç, uygun bir konak bulup kabuğun içine girer.
- Dişi yengeç zamanla konağın içinde büyür ve genellikle bir daha dışarı çıkmaz.
Önemli Türler
- Pinnotheres pisum: Avrupa kıyılarında midye ve diğer çift kabuklularda yaşayan tür
- Pinnotheres ostreum (istiridye yengeci): Kuzey Amerika’nın Atlantik kıyılarındaki istiridyelerde yaşar.
- Nepinnotheres pinnotheres: Akdeniz’de pina (dev midye) gibi büyük çift kabuklularda görülen tür
Türkiye kıyılarında, özellikle Akdeniz ve Ege’de midye ve pina kabuklarında bu tür yengeçlere rastlanabilir.
Midye Yengeci Yenir mi?
Midye yengeçleri yumuşak kabukları nedeniyle bazı kültürlerde yenebilir kabul edilir. ABD’nin doğu kıyısında istiridye yengeçleri tarihsel olarak lüks bir lezzet sayılmıştır. Midye pişirildiğinde içinden çıkan küçük yengeç genellikle zararsızdır. Ancak her deniz ürününde olduğu gibi, midyenin temiz sulardan toplanmış ve iyi pişirilmiş olması önemlidir.
Antik Çağdan Bir İlginç Bilgi
Antik Yunan ve Roma yazarları, pina midyesiyle birlikte yaşayan küçük yengeçleri gözlemlemiş; yengecin, midyenin içine giren balıkları haber vererek kabuğun kapanmasına yardım ettiği gibi efsanevi bir “ortaklık” hikâyesi anlatmıştır. Bu hikâye, iki canlı arasındaki ilişkinin uzun süre yanlış yorumlanmasına kaynaklık etmiştir.
Yorum yazın