Damaliscus, boynuzlugiller (Bovidae) familyasına ait, Afrika’da yaşayan orta büyüklükte antilopları kapsayan bir cinstir. Bu cinsin üyeleri; topi, tiang, korrigum, sassabi (tsessebe), bontebok ve blesbok gibi türleri ve alt türleri içerir. Parlak, kızıl-kahverengi tüyleri ve hızlı koşucu yapılarıyla tanınırlar.
Genel Özellikleri
- Omuz yüksekliği: Türe göre yaklaşık 90–130 cm
- Ağırlık: 60–160 kg arasında
- Tüy rengi: Kızıl-kahverengi, bazı türlerde parlak ve menekşe yansımalı
- Lekeler: Yüzde, omuzlarda ve bacakların üst kısmında koyu lekeler
- Boynuzlar: Hem erkekte hem dişide bulunan, halkalı ve hafif kıvrık boynuzlar
- Vücut yapısı: Omuzları kalçalarından biraz yüksek, eğimli sırt
Damaliscus Türleri
Topi, Tiang ve Korrigum
Doğu ve Orta Afrika’nın savanlarında yaşarlar. Özellikle Serengeti ve Masai Mara bölgelerinde görülen topiler, termit tepelerinin üzerine çıkarak çevreyi gözetleme davranışlarıyla bilinir. Güney Sudan’da büyük sürüler halinde göç eden tiang popülasyonları dikkat çekicidir. Bu antilopların sınıflandırması uzmanlar arasında tartışmalıdır; bazı kaynaklarda aynı türün alt türleri, bazılarında ayrı türler olarak ele alınırlar.
Sassabi (Tsessebe)
Güney Afrika bölgesinin savanlarında yaşar. Afrika’nın en hızlı antiloplarından biri olarak kabul edilir ve saatte 80 km’yi aşan hızlara ulaşabildiği bildirilir.
Bontebok ve Blesbok
Güney Afrika’ya özgüdür.
- Bontebok: Yüzündeki beyaz alev biçimli işaret ve beyaz kuyruk sokumuyla tanınır. 19. yüzyılda aşırı avlanma nedeniyle yok olmanın eşiğine geldi. Birkaç çiftçinin koruma çabaları ve Bontebok Milli Parkı‘nın kurulmasıyla neslinin tükenmesi önlendi.
- Blesbok: Bontebokun yakın akrabasıdır. Güney Afrika’nın iç kesimlerindeki çayırlarda yaşar ve günümüzde çiftliklerde yaygın olarak yetiştirilir.
Yaşam Alanı
Damaliscus türleri, genellikle açık çayırlık ve savan alanlarını tercih eder. Yeterli ot ve su kaynağının bulunduğu, geniş görüş alanı sunan düzlüklerde yaşarlar. Sık ormanlardan kaçınırlar.
Beslenme
Otçuldurlar ve ağırlıklı olarak otlarla beslenirler. Uzun ve dar ağız yapıları, belirli ot türlerini seçerek yemelerine yardımcı olur. Su kaynaklarına düzenli ulaşım ihtiyaçları vardır.
Sosyal Yaşam ve Davranışlar
- Genellikle dişi ve yavrulardan oluşan küçük sürüler halinde yaşarlar.
- Erkekler çiftleşme döneminde bölge sahiplenir ve rakiplerini uzak tutar.
- Bazı popülasyonlarda erkekler “lek” adı verilen ortak alanlarda toplanarak dişilere gösteri yapar.
- Gözcülük davranışı gelişmiştir: Yüksek noktalardan etrafı gözetleyerek aslan, çita ve sırtlan gibi yırtıcılara karşı sürüyü uyarırlar.
Üreme
Gebelik süresi yaklaşık 7,5–8 aydır. Dişi genellikle tek yavru doğurur. Yavrular doğumdan kısa süre sonra ayağa kalkabilir ve sürüyle hareket edebilir.
Koruma Durumu
Türlerin ve alt türlerin durumu bölgeden bölgeye farklılık gösterir. Bazı popülasyonlar koruma alanlarında sağlıklı durumdayken, Batı ve Orta Afrika’daki bazı topluluklar yaşam alanı kaybı ve kaçak avcılık nedeniyle azalmaktadır. Bontebok örneği, doğru koruma çalışmalarıyla nesli tükenmek üzere olan bir türün kurtarılabileceğini gösteren başarı hikâyelerinden biridir.
Yakın Akrabalar
Damaliscus cinsi, kongoniler (hartebeest) ve gnular (wildebeest) ile aynı alt familyada yer alır. Kenya ve Somali sınırında yaşayan ve nesli kritik tehlike altında olan hirola antilobu da bu grubun yakın akrabalarındandır.
Yorum yazın