Çevresel Sanat, 20. yüzyılda gelişen ve özellikle izleyicinin karşıdan bakmak yerine içine girebileceği, arasında ya da çevresinde dolaşabileceği bir ortam oluşturmaya yönelik sanat biçimi. Yaşam ile sanat arasındaki tarihsel aynmı yok etmeyi amaçlayan genel sanat eğiliminin bir parçasıdır. Çevresel sanatçı çamurdan taşa, ışıktan sese kadar her türlü araç ve malzemeyi kullanabilir. Çevresel Sanatta biçimi belirleyen en önemli öğe ortamdır; sanatçı ya başlıbaşına yeni bir ortam yaratır ya da önceden var olan daha büyük bir ortamı değiştirir.
ABD’li heykelei George Segal’in yapıtlan kendi yarattığı ortamdaki çevresel heykelin en iyi örnekleri arasındadır. Aslına uygun aynntılarla oluşturulmuş sıradan bir çevre içine yerleştirilmiş beyaz alçı figürlerle oluşturulan mekan düzenlemesi, izleyicide büyülü bir yabancılaşma, zaman içinde bir asılı kalmışlık duygusu uyandınr. Segal’den etkiler taşıyan Duane Hanson’ın ürküntü veren gerçekçi figürleri ise çoğu kez karşılıklı katkılarla sergi mekanını tamamlayacak, hatta zaman zaman bozacak biçimde yerleştirir. Kapalı mekan içinde çevre düzenlemeleri yapan önemli heykeleilerden Edward Kienholz’un yoğun bir duygusallıkla yüklü yapıtlan oldukça gerçekçi aynntılar, çoğu kez de gerçeküstücü öğeler içerir. Lucas Samaras ile Robert Irwin ise saydam ve yansıtıcı malzemeleri sergi mekanlannda optik etkiler elde edecek biçimde kullanmışlardır.
Bir başka grup çevresel sanatçı da doğal ve kentsel mekanlarda çalışmış ve Yeryüzü Sanatı (Yoksul Sanat) adıyla anılan büyük boyutlu düzenlemeler gerçekleştirmiştir. Bunlann içinde en önenılileri Robert Smithson ve bazı başka sanatçıların Yer yüzeyinde yaptıklan büyük boyutlu değişikliklerdir. Orneğin Smithson, Utah eyaletindeki Büyük Tuz Gölünde dozer kullanarak kaya ve molozlarla 460 m uzunluğunda bir “Sarmal Dalgakıran” (1970) oluşturmuştur. Christo da, Colorado’daki Grarıd-Hogback Vadisine gerdiği “Vadi Perdesi” (1972) ve “paketlediği” binalarla bu tür uygulamalann öncülerinden biridir. Christo’nun kentlerdeki çevresel yapıtlan arasında “hava paketleri” ve “paketlerımiş yapılar” önemli bir yer tutar.
Yorum yazın