Valvülopati, kalp kapaklarından bir veya birkaçının yapısında ya da işlevinde bozukluk olmasıdır. Halk arasında kalp kapak hastalığı olarak bilinir. Kapaklar kanın kalpte tek yönde akmasını sağlar; bu kapaklarda gelişen daralma veya kaçak, kalbin daha fazla çalışmasına ve zamanla kalp yetmezliğine yol açabilir.
Kalp Kapakları
Kalpte dört kapak bulunur:
- Triküspit kapak: Sağ kulakçık ile sağ karıncık arasında
- Pulmoner kapak: Sağ karıncık ile akciğer atardamarı arasında
- Mitral kapak: Sol kulakçık ile sol karıncık arasında
- Aort kapağı: Sol karıncık ile ana atardamar (aort) arasında
En sık hastalanan kapaklar, kalbin sol tarafındaki yüksek basınç altında çalışan mitral ve aort kapaklarıdır.
Valvülopati Türleri
Darlık (Stenoz)
Kapak yeterince açılamaz, kanın geçişi zorlaşır. Kalp, kanı dar bir açıklıktan pompalamak için daha güçlü kasılmak zorunda kalır.
- Aort darlığı: Özellikle ileri yaşta, kapakta kireçlenmeye bağlı sık görülür.
- Mitral darlığı: Genellikle geçirilmiş romatizmal ateşle ilişkilidir.
Yetmezlik (Regürjitasyon)
Kapak tam kapanamaz, kan geriye doğru kaçar. Kalp aynı miktarda kanı ileri gönderebilmek için daha fazla hacimle çalışır ve zamanla genişler.
- Mitral yetmezliği
- Aort yetmezliği
- Triküspit yetmezliği
Mitral Kapak Sarkması (Prolapsus)
Mitral kapak yapraklarının kapanma sırasında kulakçığa doğru sarkmasıdır. Çoğu kişide hafif seyreder ve belirti vermez; bir kısmında yetmezliğe yol açabilir.
Nedenleri
- Romatizmal ateş: Tedavi edilmemiş streptokok boğaz enfeksiyonlarının ardından gelişen, kapakları kalıcı olarak etkileyebilen bir hastalıktır. Türkiye’de de geçmişte önemli bir neden olmuştur.
- Yaşa bağlı dejenerasyon ve kireçlenme
- Doğumsal kapak anomalileri: Örneğin normalde üç yapraklı olan aort kapağının iki yapraklı olması (biküspit aort kapağı)
- Enfektif endokardit: Kalbin iç yüzeyinin ve kapakların mikrobik enfeksiyonu
- Kalp krizi ve kalp genişlemesi sonrası kapak işlevinin bozulması
- Bazı bağ dokusu hastalıkları, göğse uygulanan radyoterapi ve bazı ilaçlar
Belirtileri
Hafif kapak hastalıkları uzun yıllar belirti vermeyebilir ve rutin muayenede üfürüm duyulmasıyla fark edilebilir. Hastalık ilerledikçe şu belirtiler görülebilir:
- Eforla gelen nefes darlığı, sırtüstü yatınca artan nefes darlığı
- Çabuk yorulma, halsizlik
- Çarpıntı
- Göğüs ağrısı veya baskı hissi
- Baş dönmesi, bayılma (özellikle aort darlığında eforla)
- Bacaklarda ve ayak bileklerinde şişlik
Tanı
- Fizik muayene: Stetoskopla üfürüm dinlenmesi
- Ekokardiyografi (kalp ultrasonu): Kapak hastalığının türünü ve ciddiyetini değerlendirmede temel yöntemdir.
- EKG ve akciğer grafisi
- Transözofageal ekokardiyografi: Yemek borusundan yapılan daha ayrıntılı kalp ultrasonu
- Gerekirse efor testi, BT, MR veya kalp kateterizasyonu
Tedavi
Takip ve İlaç Tedavisi
Hafif kapak hastalıkları düzenli ekokardiyografi kontrolleriyle izlenir. İlaçlar kapağın yapısını düzeltmez; ancak tansiyonu kontrol etmek, vücuttaki fazla sıvıyı atmak, ritim bozukluklarını düzenlemek ve pıhtı oluşumunu önlemek için kullanılabilir.
Girişimsel ve Cerrahi Tedavi
- Kapak tamiri: Özellikle mitral kapakta, hastanın kendi kapağının onarılması
- Kapak replasmanı: Hastalıklı kapağın mekanik veya biyolojik (doku) kapakla değiştirilmesi
- TAVI (transkateter aort kapak implantasyonu): Açık kalp ameliyatı yerine, genellikle kasıktaki atardamardan girilerek aort kapağının yerleştirilmesi. Özellikle ameliyat riski yüksek hastalarda yaygınlaşmıştır.
- Balon valvüloplasti: Uygun hastalarda daralmış kapağın balonla genişletilmesi
Korunma
- Çocuklarda streptokok boğaz enfeksiyonlarının doktor önerisiyle tam süre antibiyotikle tedavi edilmesi, romatizmal ateşi önlemede önemlidir.
- Diş ve ağız sağlığına dikkat etmek endokardit riskini azaltmaya yardımcı olur. Kapak hastalığı olanlar diş işlemleri öncesinde koruyucu antibiyotik gerekip gerekmediğini doktorlarına sormalıdır.
- Tansiyon, kolesterol ve kilo kontrolü kalp sağlığını genel olarak korur.
Yorum yazın