Stillman’ın bankası, elindeki büyük nakit rezervlerinin ve güçlü bağlantılarının yardımıyla 1893’te yaşanan mali panikten daha da güçlenerek çıktı. Bunalım sırasında mevduatını iki kattan fazla artıran banka, ABD bankaları arasında güçlü bir konuma geldi. 1897’de Birleşik Pasifik Demiryolu’nun yeniden inşası için gerekli fonları sağlayacak güçteki tek bankaydı.

Daha sonra uluslararası piyasalara da giren bankanın mevduatı Stillman’ın başkanlığı sırasında (1891-1918) 12 milyon dolardan, 638 milyon dolara yükseldi. Stillman’ın kişisel servetinin ise 100 milyon dolardan fazla olduğu tahmin ediliyordu.

<p>The post James Stillman first appeared on BilgimNette.</p>

Sicilya’da doğan Gambino, 1921’de kaçak olarak bindiği bir gemiyle ABD’ye geldi. Brooklyn’e yerleşerek “Patron” Joe Masseria, Salvatore Maranzano, Philip ve Vincent Mangano ve son olarak da 1951’de Albert Anastasia’nın yönetiminde kendinden söz ettiren bir gangster oldu. 1957’de Anastasia öldüriildükten sonra ailenin önderliğini üstlendi. Vito Genovese’nin emriyle Anastasia’yı öldürenler arasında Gambino’nun da bulunduğu söylenir. Ailenin yasadışı etkinlikleri arasında, kumar oynatmak, tefecilik, adam kaçırma, uyuşturucu madde satışı ve özellikle liman işçilerine ait sendikalarda kurdukları yoğun denetim aracılığıyla sendikalar üzerinde baskı kurmak sayılabilir.

Elli yıl boyunca yasa dışı etkinliklerde bulunan Gambino, yalnızca 22 ay hapishanede yatmıştır (1937-38). 1970’te adam kaçırmakla suçlandı ve aynı yıl ülkeye yasadışı yollardan girdiği gerekçesiyle ABD Yüksek Mahkemesi’nin onayıyla sınırdışı edilmesine karar verildi. Ama geçirdiği şiddetli bir kalp krizi yargılanmasının ve sınırdışı edilmesinin ertelenmesini sağladı; altı yıl sonra da sıklaşan kalp krizleri sonunda öldü.

<p>The post Carlo Gambino first appeared on BilgimNette.</p>

Little Rock’ta (Arkansas) annesi ve büyükannesi tarafından yetiştirildi. Wilberforce Universitesi’nde (Ohio) tıp öğrenimi gördükten sonra müziğe yöneldi. Ilk kompozisyon eğitimini Oberlin’deki (Ohio) Oberlin Konservatuvarı’nda aldı. Ardından Boston’daki New England Müzik Konservatuvarı’nda muhafazakar George W. Chadwick’ten ve en radikal avant-garde döneminde bulunan Edgard Varese’den kompozisyon dersleri aldı. 1920’lerde dans orkestrası yöneticisi Paul Whiteman’ın ve blues bestecisi W.c. Handy’rıin aranjmancısı olarak çalıştı. 1939’da evlenerek Los Angeles’a yerleşti.

Still’in ilk orkestra yapıtları arasında Darker America (1924; Koyu Renkli Amerika) ve oda orkestrası için From the Black Beit (1926; Kara Kuşak’tan) vardır. ABD’deki Siyahların durumuna ilişkin duyguları birçok yapıtında, özellikle de Afro-American Symphony’sinde, Afrika’da geçen ve Afrika müziğiyle ilgili kapsamlı bir araştırmadan sonra bestelediği Sahdji (1930) ile Lenox Avenue (1937; Lenox Caddesi) balelerinde ve librettosunu Langston Hughes’un yazdığı, 1949’da sahnelenen The Troubled Island (1938; Belalı Ada) ile 1963 ve 1977’de sahnelenen Highway No. 1, USA (1 No’lu Karayolu, ABD) adlı operalarında yansır. 1930’ların ortalarından sonraki bestelerinde caz orkestrasının büyük etkisi görülür. Still, ezgilerini hemen hiç kullanmamakla birlikte, Siyah müzik üslubunun öğelerinden önemli ölçüde yararlanmıştır. Yaygın biçimde beğenilen çalışmalarında yalın, ciddi ve profesyonellik düzeyi yüksek bir armoni yapısı ve orkestrasyon kullanmıştır.

<p>The post William Grant Still first appeared on BilgimNette.</p>

Venedik, Roma ve Münih’te müzik öğrenimi gördü. 1674’ten 1688’e değin Münih’te Bavyera elektörünün hizmetinde çalıştı. 1681’de oda müziği yönetmenliğine getirildi. Münih’ten ayrılarak, daha sonra Hannover elektörü olacak Braunschweig dükünün hizmetine girdi; ölümüne değin de dükün yanında kaldı.

Steffani 1680’de rahipliğe getirildi; daha sonra piskopos yapılarak papalığın kuzey Almanya elçilik başkatipliğine (protonotarius) atandı. Çoğu 1700’den önce olmak üzere, 20 kadar opera besteledi. Bununla birlikte ona Avrupa çapında ün sağlayan, kantat formunda çok sayıdaki düetleriydi. Bunlarda Luigi Rossi, Giacomo Carissimi ve Alessandro Stradella’nın düetlerini model almış, ama kendi melodik ve yapısal özgünlüğünü korumuştu. Bu düetlerin 100’den çoğu bilinmektedir.

<p>The post Agostino Steffani first appeared on BilgimNette.</p>

Salzburg prens-başpiskoposunun sarayında kemancıydı. 1757’de saray bestecisi, 1762’de de müzik yönetmen yardımcısı oldu. Versuch einer gründZichen Violinschule (1756; Temel Keman Metodu Uzerine Deneme) başlıklı yapıtı uzun süre standart ders kitabı olarak kaldı ve birçok dile çevrildi. Çeşitli çalgılar için konçertoları, senfonileri ve başka parçaları vardır. Oyuncak Senfonisi’ni de onun yazdığı kabul edilir.

Leopold Mozart 1763’ten başlayarak üstün yetenekli iki çocuğunu tanıtmak için çok sayıda program düzenledi. Klavyeli çalgılarda usta olan kızı Maria Anna (Nannerl;1751-1829) ile oğlu Wolfgang Amadeus’u
sömürmek ve yeteneklerinin ticaretini yapmakla eleştiriidiyse de bu gibi yetenekleri geliştirmenin ve dünyaya göstermenin Tanrı buyruğu olduğuna inanıyordu. Oğluyla yazışmalarının bir bölümü E. Anderson’un
The Letters of Mozart and His Family (1963; Mozart’ın Ailesi ile Yazışmaları) adlı kitabında yer alır.

<p>The post Johann Georg Leopold Mozart first appeared on BilgimNette.</p>

İlk yapıtları
Ablası Maria Anna (Nannerl) ile birlikte tanınmış bir kemancı ve besteci olan babaları Leopold Mozart tarafından eğitildi. Beş yaşında menuetler ve başka parçalar bestelemeye başladı. Kısa zamanda klavsen ve kemanda ustalaştı. 1770’lerin sonlarında ise keman konserlerini bırakarak piyanoya ağırlık verdi. Altı yaşında ablasıyla birlikte babasının çeşitli kentlere düzenlediği konser turnelerine başlayan Mozart, bir yandan Avrupa’yı dolaşırken bir yandan da kompozisyon çalışmalarını sürdürdü. 1762’de ilk turnelerine çıktıkları Münih’te, imparatorluk sarayında görülmemiş bir başarı kazandığı Viyana’da ve Pressburg’da çaldıktan sonra Ocak 1763’te Salzburg’a döndü.

9 Haziran 1763’ten 30 Kasım 1766’ya değin süren ilk büyük Avrupa turnesinde önce Ren Bölgesi’ne, Brüksel’e ve Paris’ e gitti. Köchel katalogunda K.6-9 olarak kayıtlı dört keman sonatını 1763-64 kışında yayımladı. Daha sonra geçtikleri Londra’da bir buçuk yıl kaldı. Burada tanıştığı J.e. Bach ve onun çalışma arkadaşı K.Friedrich Abel’in etkisi altında ilk senfonilerini (K.16, 19) yazdı. 1765-66 kışını Holland’da geçiren Mozart’lar Brüksel, Paris, Cenevre, Bem ve Münih üzerinden Avusturya’ya döndüler.

11 Eylül 1767-5 Ocak 1769 arasında ikinci kez gittikleri Viyana’da Mozart ilk Almanca opereti K.50, Bastien und Bastienne’i ve Coltellini’nin librettosuna dayanan ilk italyanca operası K.51, La Finta semplice’yı (Sözde Saf Yürekli Kız) besteledi. İtalyanca operanın, imparatorun isteği üzerine yazılmasına
karşın sahnelenememesi Antonio Salieri önderliğinde gelişen muhalefetin ilk engellemesi oldu. Mozart 1768 sonunda K.139, Do Minör Missa’sını imparatorun ve saray ileri gelenlerinin önünde yönetti. Salzburg’a
dönüşünde aile dostları Başpiskopos Sigismu nd von Schrattenbach’ın sarayında La finta semplice operası sahnelendi; kendisi de başpiskoposu n sarayında birinci kemancılığa atandı.

13 Aralık 1769-28 Mart 1771 arasındaki ilk İtalya turnesinde Rovereto, Verona, Milano, Parma, Bologna, Floransa, Roma ve Napoli’de konserler verdi. Dönüşte üç ay kaldıkları Bologna’da Padre Martini ile kontrpuan çalıştı. Milano’da da Düklük Tiyatrosu’nda başarıyla sahnelenen K.87, Mitridate, re di Ponto (Pontus Kralı Mithradates) operasını bitirdi. Mart 1771’de Padova’da aldığı sipariş üzerine K.118, La Betu Zia liberata (Kurtarılmış Betulia) oratoryosunu yazdı. 13 Ağustos-If Aralık 1771 arasında ikinci kez İtalya’da bulunan Mozart Imparatoriçe Maria Theresia’nın, oğlu Arşidük Ferdinand’ın düğünü için ısmarla-
dığı K. 111, Ascanio in Alba (Ascanio Alba’da) dramatik serenadını bestelernek ve sahnelemek üzere Milano’ya gitti. Dört haftada tamamladığı bu yapıt 17 Ekim 1771’de büyük bir başarıyla seslendirildi. 24
Ekim 1772-13 Mart 1773 arasında yeniden Milano’ya dönen Mozart Düklük Tiyatrosu’nun ısmarladığı K. 135, Lucio Silla’yı besteledi. Uslubunun gelişmesinde önemli bir aşamayı oluşturan bu opera seria’yla
(ciddi opera) olağanüstü bir başarı kazandı. Bu sıralarda Salzburg başpiskoposu ölmüştü; Mozart yeni başpiskoposun göreve başlaması nedeniyle K.126, il sogno di Scipione (Scipione’nin Düşü) festivaloperasını besteledi. Ayrıca Lucio Silla’da rol alan kastrato şarkıcı Rauzzini için K. 165, Exsultate, jubilate başlıklı ünlü motetini yazdı.

14 Temmuz’dan 26 Eylül 1773’e değin kaldık- ları Viyana’da Mozart, edebiyattaki Coş- kunluk Akımı’nı andıran Haydn’ın yeni üslubundan çok etkilendi. Haydn’ın Opus 20 dörtlülerinin etkisi altında altı yaylı çalgılar dörtlüsü (K.168-173) yazdı. K.183, Sol Minör Senfoni’sinde ise dönemin Viyana senfoni üslubunun kusursuz bir örneğini verdi. Dönüşünde Salzburg’da kompozisyon çalışmalarını aralıksız sürdürdü; K.191,
Si Bemol Majör Fagot Konçerıosu ile dört senfoni (K.199-202) besteledi.

6 Aralık 1774’te babasıyla gittiği Münih’te K. 196, La finta giardiniera (Sözde Bahçıvan Kız) adlı opera buffa’sını besteledi. Mart 1775’te Salzburg’a döndü ve Eylül 1777’ye değin orada kalarak birçok beste yaptı. Librettosu P. Metastasio’nun olan K.208, ilre pastore (Çoban Kral) operasını, başta K.257, Do Majör Missa (Credo Missası) olmak üzere birçok missa, beş ünlü keman konçertosu (K. 207 , 211, 216, 218, 219),
çeşitli serenatlar ve divertimentolar (örn. K.239, Serenata notturna ile Köchel numarası taşımayan Re Majör Serenat ya da Haffner Serenadı) yazdı. Piyanoyla daha çok ilgilenmeye başladığı bu dönemin ürün-
leri arasındaaltı piyano sonatı (K.279-284), K.242, Uçlü Konçerto ve iki piyano konçertosu da (K.238 ve K.246) yer aldı. Yeni başpiskopos Colloredo ile ilişkileri iyice gerginleşince Mozart Ağustos 1777′ de görevinden bağışlanınayı istedi ve aynı ay başpiskoposun iznini aldı; bu ilişki 1781’de kesin olarak son buldu.

Babası Salzburg’da kalan Mozart Eylül 1777’de annesiyle uzun bir yolculuğa çıktı; Almanya üzerinden Paris’e giderek sürekli bir iş bulınayı umuyordu. Münih’ten geçtikleri Mannheim’da Fridolin Weber’in kızı
Aloysia’ya aşık oldu, onunla birlikte İtalya’ya gitmek istediyse de babası buna kesinlikle izin vermedi. Paris’te beklediği ilgiyi görmeyen Mozart annesinin ölümü üzerine bu kentten aynldı ve Ocak 1779’da Salz- burg’a döndü. Bu dönemde altı keman sonatı (K.301-306), bazı piyano sonatları (örn. K.31O, La Minör Piyano Sanatı), Jean-Georges Noverre’in Les Petits riens (Küçük Hiçler) bale divertissement’ı (ara oyunu) için müzik ve özgün biçimiyle günümüze ulaşan K.297, 31 No.lu Re Majör Senfoni’si (Paris Senfonisi) de içinde bulunan üç senfoni yazdı. Salzburg’da saray orgculuğu için başvurdu ve bu göreve atandı. Müziğinin yeni bir olgunluğa ve büyüklüğe kavuştuğu bu Salzburg yıllarında K.317, Taç Giyme Töreni Missası ve K.337,
Missa Solemnis gibi büyük kilise “müziği yapıtları, K.345, Thamos, König in Agypten (Mısır Kralı Thamos) gibi çok modern müzik örnekleri, iki senfoni, keman, viyola ve orkestra için K.364, Mi Bemol Majör Sinfonia Concertante ve K.320, Re Majör Serenat (Posta Borusu Serenadı) gibi besteler yaptı.

Aldığı yeni opera seria siparişi için Kasım 1780’de Münih’e gitti ve 29 Ocak 1781’de sahnelenen K.366, İdomeneo, re de Creta (Girit Kralı İdomeneus) operasıyla bu alanda yeteneğinin doruğuna vardığını gösterdi. Münih’te ayrıca K.341, Re Minör Kyrie ile 13 üflerne çalgı için K.361, Si Bemol Majör
Serenat’ını yazdı. Başpiskopos Colloredo’ nun çağnsı üzerine Mart 1781’de döndüğü Viyana’da birçok soylu tarafından korunduysa da başpiskoposun evinden başka yerde çalmasına izin verilmedi. Colloredo tarafından sürekli aşağılanması ve hizmetkarlarla birlikte yemeye zorlanması, sonunda işi bırakmasına yol açtı.

Sonraki Yaşamı ve Yapıtları
Mozart bu durumda resmen bir koruyucuya dayanamadan geçinmek zorunda kaldı ve Friderich Handel’den sonra bağımsız ilk besteci oldu. Sonunda 7 Aralık 1787’de düşük bir ücretle Imparator II. Joseph’in oda müzikçiliğine getirildi. Imparatorun 1778’de kurduğu National Singspiel için ısmarladığı Almanca K.384, Die Entführung aus dem Serail (Saraydan Kız Kaçırma) operası bütün engelleme çabalarına karşın 16 Temmuz 1782’de üstün bir başarıyla sahnelendi. Bu sıralarda Mozart Münih’ten Viyana’ya taşınan Weber’lerin evine yerleşmiş ve Weber’in üçüncü kızı Constanze’ye aşık olmuştu. Babası Leopold’un bütün itirazlarına karşın da 4 Ağustos 1782’de onunla evlendi.

Mozart çok geçmeden Burgtheater’de kendi hesabına abonman konserleri düzenlemeye başladı. Tam bir orkestrayla bir ya da daha fazla vokal solocunun yer aldığı bu konserlerde kendi piyano konçertolarını seslendirdi ve piyano doğaçlamalarıyla büyük hayranlık uyandırdı. Büyük piyano konçertolarının çoğunu (K.413-595) bu konserler için yazdı. Ayrıca bu çalgının gelişip kusursuzlaşmasına önemli katkılarda bulundu. Ama bütün bu çalışmalarına karşın maddi durumu hiç düzelmedi. Sürekli borçlandı, ateşli bir mason olduğundan özellikle mason biraderlerinden borç aldı. 1783’te karısıyla bilikte Salzburg’a gitti, ama babası ve ablası Constanze’den hoşlanmadı. Mozart Ağustos 1783’te Salzburg’ da St. Peter Kilisesi’nde K. 427, büyük Do Minör Missa’sının Kyrie ve Gloria’larının seslendirilmesini yönetti.

Mozart yaşamının son 10 yılında senfoni bestelemeye çok az zaman buldu, ama hepsi başyapıt niteliğinde olan K.385, Haffner, K.425, Linz, K. 504 , Prag, K.543, Mi Bemol Majör, K.550, Sol Minör ve K.551, lupiter senfonilerini bu dönemde yazdı. Yaylı çalgılar dörtlü ve beşlileriyle oda müziğinde de çok usta olduğunu gösterdi. Son döneminin büyük operalarından K. 492 , Le Nozze di Figaro (ilk sahnelenişi 1 Mayıs 1786; Figaro’nun Düğünü), K.527, Don Giovanni (ilk sahnelenişi 29 Ekim 1787; Don Giovanni) ve K.588, COS! [an tutte’nin (ilk sahnelenişi 26 Ocak 1790) librettosu Lorenzo da Ponte’nindi. K.621, La Clemenza di Tito’nun (ilk sahnelenişi 6 Eylül 1791; Titus’un Zaferi) librettosu Metastasio’nun, K.620, Die Zauberflöte’ninkiyse (ilk sahnelenişi 30 Eylül 1791; Sihirli Flüt) Emanuel Schikaneder’indi. Bütün başarısına karşın mali durumu düzelmeyen Mozart iki aylık bir konser turnesine çıktı. Oğrencisi ve koruyucusu Prens Karl Lichnowsky ile 8 Nisan 1789’da Viyana’dan ayrılarak Dresden, Leipzig, Berlin ve Prag’a gitti. Ama ne bu turneden, ne de Frankfurt am Main’daki son konserlerinden bir kazanç sağlayabildi. 1791 yazında aldığı bir sipariş üzerine K.626, Requiem Missa’ya başladı. Kont von Walsegg’in ısmarladığı anlaşılan bu yapıtı öğrencisi Franz Xavier Süssmayr onun sözlü yönlendirmeleri ve taslaklarına dayanarak bitirdi. Olümü romatizmaya bağlanan Mozart St. Mark Mezarlığı’na gömülürken başında mezarcıdan başka kimse bulun-
madı.

Değerlendirme
Önemli yapıtlarının çoğu ölümünden önce basılmadığı için Mozart bir okul oluşturmadı. Operaları Almanya dışında çok sonralan tanındı; Londra onun müziğine uzun süre yabancı kaldı. Romantik Dönemde ise Bach ve Beethoven dışında hiçbir besteciye gösterilmeyen bir hayranlık uyandırdı. Mozart inanılmaz yeteneğiyle dans da içinde olmak üzere bütün müzik formlarında ürün verdi, ama operalarındaki kişi tiplernelerinde özellikle çok başarılı oldu. Ondan sonra belki de yalnızca G. Verdi aynı ölçüde canlı opera kişileri yaratmayı başarabildi.

On altı opera, 41 senfoni,27 piyano, 5 keman,1 fagot, 2 flüt, 4 korno, 1 klarnet konçerto, 20 piyano sanatı yaylı çalgılar için 6 beşli, 25 dörtlü ile keman ve piyano için 35 sonatın yanında çeşitli çalgı ve vokal müziği yazan Mozart yapıtılarına opus numaraları vermemişti. Bütün çalışmaları sonradan “Ludwig von Köchel” kronolojik sıraya kondu.

<p>The post Wolfgang Amadeus Mozart first appeared on BilgimNette.</p>

22 Temmuz 1802’de Sidney’deki Jackson limarundan yola çıkarak Avustralya’run doğu kıyılarırun ve kuzeydeki Carpentaria körfezinin haritalarını çıkardı. Yolculuğunu batıya ve güneye doğru sürdürerek Avustralya’nın çevresini dolaştı ve 9 Haziran 1803’te Jackson limaruna döndü. Aynı yılın ekim ayında İngiltere’ye giderken, gemisinin kötü durumu nedeniyle Hint Okyanusunun batısındaki Ile de France’a (bugün Mauritius) uğramak zorunda kaldı. Burada Fransız yöneticiler tarafından alı- kondu ve 181O’a değin Ingiltere’ye dönmesine izin verilmedi. Flinders’in Voyage to Terra Australis (Avustralya Topraklarına Yolculuk) adını taşıyan kitabı ölümünden kısa bir süre önce yayımlandı.

<p>The post Matthew Flinders Kimdir ? first appeared on BilgimNette.</p>

Yaşamı
Atinalı bir ailenin oğlu olarak Samos Adasında dünyaya geldi. Öğretmen olan babası Neokles ile annesi Khairestrate, aynı köydendi. Kendi anlatımına göre Epikuros felsefe eğitimine 14 yaşında başladı. Bazı kaynaklarda felsefeye yönelmesinin nedeni olarak, öğretmeninin, Hesiodos’un kaos kavramını açıklayarnaması gösterilir. Ilk öğretmeninin Platoncu düşünür Samoslu Pamphilos olduğu söylenir. Ama  Epikuros’ un üç yıl (İÖ 327-324) boyunca İonya’daki Teos (Sığacık) kentinde Demokritos’un izleyicilerinden Nausiphanes’in öğrencisi olması onun gelişimi açısından çok daha önemlidir. Epikuros’un, doğa olaylarını açıklamaktan çok, etik amaçlara yönelen felsefi bir sisteme temelolarak kullandığı atom kuramının kaynağı da bu eğitim olabilir. Epikuros I8 yaşında, Atina yurttaşlığı için gerekli olan iki yıllık askerlik eğitimini tamamlamak üzere Atina’ya gitti. Orada, Platon’dan sonra Akademia’nın başına geçen Ksenokrates’in ve o dönemde Atina’da bulunan Aristoteles’in derslerini izlemiş olabilir. Bir yıl sonra, Lamia Savaşı’nın (10 323-322) sonunda Makedonyalıların Samos Adasını Atinalılardan alması üzerine Kolophan’a sürgüne gönderilen ailesinin yanına gitti. Bunu izleyen 10 yılı, Epikuros’un nasıl geçirdiği bilinmemektedir. Yolculuklara çıkmış, öğrenimini sürdürmüş olabilir; bu dönemde Platoncular ve Aristotelesçilerle tartışmalara girerek felsefi yaklaşımını geliştirip sağlarulaştırdığı da varsayılabilir. O sıralarda Teos’tan annesine yazdığı bir mektup, Oinoandalı Diogenes’in kayıtlan arasında bulunmuştur. Epikuros İÖ 311/310-307/306 arasında önce Mytilene’de (Midilli), sonra da Lampsakos’ta (Lapseki) kendi açtığı okullarda öğretmenlik yapmıştır. Çeşitli yerlerde Epikuros’un öğretisini benimseyen öğrencileri onun ardından Atina’ya geldiler ve Epikurosçu okulun olgunlaşmasına çok önemli katkılarda bulundular. Mytilene’de ilk öğrencisi olan Hermarkhos, Epikuros’tan sonra Atina okulunun başına geçti. Lampsakos’ta Epikuros’un izleyicileri arasına katılan Metrodoros ile Polyainos’un ölmesi üzerine oğullarının yetişmesini Epikuros üstlendi. Gene Lampsakos’ta Metrodoros’un ağabeyi Timokrates Leouteus ile eskiden kibar bir fahişe olan karısı Themista, Epikuros’un çok sevdiği için Kolotarion adını taktığı Kolotes, Metrodoros’un kız kardeşi Batis ile kocası Idomeneos, Epikuros’un öğrencisi olarak Atina’ya geldiler. Böylece Epikuros, Atina’da bulunduğu iki yıl dışında, yaşamının ilk 35 yılını Anadolu’da geçirdi. Ama bu, Atina’daki edebiyat çevrelerinden uzaklaştığı anlamına gelıniyordu. Yaşamı boyunca Anadolu’yla yoğun olarak sürdürdüğü ilişkilerin, daha çok sözcük ve üslup seçiminde, en önemlisi de felsefesinin kapsayıcı içeriğinde etkili olduğu görülmektedir.

Epikuros izleyicileriyle birlikte İÖ 306’da Atina’ya geldi. Bir ev satın aldı ve bahçesinde, daha sonra Ho Kepos (Bahçe) adını alan okulu kurdu. O dönemde Atina’nın kültürel yaşamını Platoncuların yönetimindeki Akademia ile Aristotelesçilerin yönlendirdiği Lykeieon belirliyordu. Kuramsal bilgiye açık en iyi öğrenciler, felsefenin siyasete ve kamu yaşamına uygulanmasıyla ilgilenenler bu okullara yöneliyordu. O dönemde ayakta kalmak isteyen her okulun (birkaç yıl sonra Stoacıların yaptığı gibi) Atina kentine yerleşerek, doğrudan Akademia ve Lykeieon ile yarışması gerekiyordu.

Epikuros’un Atina’ya getirdiği, bir okul ya da bir topluluk anlayışından çok bir yaşam biçimiydi. Iki ünlü okuldaki uygulamadan farklı olarak ilk kez kadınları da okula kabul etti; kölelerinden biri bile okula girebilmişti, Okulun temel öğretisi siyasal etkinlikten ve kamu yaşamından uzak durmaktı; ama Atina dışındaki okullardan gelen biri siyasete atılıp yükseldikten sonra gözden düşerse, okulona yardım elini uzatıyordu. “Epikurosçu” teriminin olağan çağrışımlarının tersine evde ve bahçede sade bir yaşam sürülürdü. Kişi başına günde yarım bardak şarap verilmekle birlikte, genellikle su içilir, arpa ekmeği yenirdi. Bir kıtlık sırasında Epikuros, her gün sayılı miktarda fasulye tanesi dağıtarak öğrencilerini ‘ölümden kurtarmıştı. Pythagorasçı okullarda olduğu gibi mülkiyet ortak değildi. Okul üyeleri arasındaki ilişkiler (o dönemdeki ya da sonraki anlamıyla) “platonik” değildi; ama okulun Stoacı muhalifleri dışında, okulda cinsel başıboşluk olduğunu öne süren de yoktu. Epikuros 72 yaşında prostat iltihabından öldüğü gün, İdomeneos’a ve Lampsakos’taki bütün arkadaşlarına hitaben duygulu ve dokunaklı bir mektup yazdırdı. Mektup, onun ölüm döşeğindeyken bile dinginlik ve huzur felsefesine nasıl bağlı kaldığını gösteriyordu. Vasiyetnamesinde evi, bahçeyi ve bazı gelir kaynaklarını okulun mütevellilerine bıraktı. Geriye kalan kaynaklar Epikuros’un ölmüş aile üyelerini onurlandırmak, her yılonun doğum gününü kutlamak ve her ay onu anmak için ayrıldı. Köleleri azat edildi. Vasiyetnamede Metrodoros’un kızının, Hermarkhos’un da onayıyla, Atina okulundan biriyle evlendirilmesi şart koşuluyordu.

Görüşleri

 Etik Epikuros’un felsefesinin temelini oluşturur. Oteki alanlara duyduğu ilgi gene etik kaygılara dayanır; örneğin fizikle bile bütünüyle etik amaçlı olarak ilgilenir. Bu amaç zihnin dinginliğini ve imanın sarsılmazlığını güvenceye alacak bir yaşam anlayışına varmaktır. Epikuros’a göre iyi ve kötünün tek ölçütü duyum, mutlu bir yaşamın başlangıcı ve sonu hazdır. Ama her haz kendi içinde iyi olsa da, bazısından uzak durulmalıdır; çünkü bunları elde etmek için çekilen sıkıntı, sonunda alınan hazdan çok fazladır. Epikuros’un haz anlayışı, daha çok acıdan kaçınmaya dayanır. Bedensel ve ruhsal acının bulunmadığı mutlu yaşamda insanlar arasındaki bütün ilişkilerin özü yarar ilkesidir. Bu ilke en yüce ifadesini arkadaşlıkta bulur ve gene arkadaşlık aracılığıyla aşılır. Mutluluğa ulaşmak için insan arzularını sınırlamalı, erdemli olmalı, kendi dünyasında sakin bir yaşam sürmelidir. Erdemler doğru yaşamanın araçlarıdır; kendi başlarına değerleri yoktur; mutlu yaşama hizmet ettikleri ölçüde değerlidirler. Bir erdem olan bilgelik, insanın yaşamını düzenlemesine, arkadaşlık kurma ve gereksinimlerini sınırlama yoluyla dış dünyaya karşı kendini güvenceye almasına yardımcı olur.

Epikurosçu atom ve boşluk öğretisi, bütünüyle Demokritos’un öğretisinden kaynaklanır. Buna göre evren, nesnelerden ve bunların içinde hareket ettikleri boşluktan oluşur. Nesneler ya bileşik yapılardır ya da daha büyük nesnelerin bileşiminde bulunan öğelerdir. Bu öğeler bölünemez (atomon) ve değişemez, Atomların sayısı ve boşluğun kapladığı yer gibi evrenin kendisi de sonsuzdur. Atomların boyutları değişik olabilir; ama hiçbiri gözle görülecek kadar büyük olamaz. Tıpkı düşünce gibi, sürekli ve hepsi aynı hızla hareket eder. Içsel bir sapma atomların çarpışmasına yol açar. Böylece birbirlerinden uzaklaşan ya da birbirlerine yaklaşan atomlar yoğunluğu daha az ya da çok olan bileşik nesneler oluşturur. Birbirine uyan atomların bir araya gelmesiyle dünyalar oluşur. Epikuros’a göre, ruh küçük parçalardan oluşan maddi bir nesnedir ve bütün bedene dağılmıştır. Bedenin korumasında bulunduğu sürece, duyumsama ve duyumları bedene iletme yetisine sahiptir. Bedenden ayrıldığı zaman dağılır; bu durumda beden de duyumdan yoksun kalır.

Epikuros’a göre duyusal algı bütünüyle maddi bir süreçtir. Bütün nesnelerin yüzeyinden dışarıya, sürekli olarak görüntüler saçılır; bunlar çok ince, içi boş tabakalardan oluşur ve nesnelerin kusursuz kopyaları biçimindedir. Bu görüntülerin duyumsanması bilginin tek kaynağıdır ve bütün duyusal algılar gerçektir. Yanılgı yalnızca, zihnin duyumsananın ötesinde çelişik ya da doğrulanmamış kanılar oluşturmasıyla ortaya çıkabilir. Epikuros, ruhun bedeni terk ettiği anda atomlarına ayrıştığını, dolayısıyla ikinci bir yaşamın olmadığını, ölümden de korkulmaması gerektiğini ileri sürer. Tanrı korkusundan kurtulmanın yolu da konuya gene felsefi açıdan yaklaşmaktır. Epikuros tanrıların varlığını yadsımaz; doğrudan kavranabildikleri için var olduklarının bilindiğini ileri sürer. Hamurları insanoğlundan daha ince, daha nitelikli olan tanrılar uzayın uzak yerlerinde yaşar; ne insanların işlerine karışır ne de onların kendilerini rahatsız etmelerine olanak verirler. Tanrılardan yayılan görüntüleri algılayabilmek için insan huzur içinde olmalıdır ve ne kadar huzurluysa, tanrısal varlıkların dinginliğinden pay almayı da o kadar hak edecektir.

Yazıları

 Epikuros’un yazıları açık seçik, ama sistemsizdir. Atina ve öteki okullardaki öğrencileriyle mektuplaşmıştır. Çoğu yalnızca toplumsal ve kişisel konular üzerine olan mektuplarının bazısı da öğretiyle ilgilidir. Epikuros’u verimli bir yazar olarak tanımlayan Diogenes Laertios, onun üç  mektubu ile Kyriai dokhiai (Temel Öğretiler) adlı yapıtını koruyarak günümüze ulaştırmıştır. Herodotos’a yazdığı mektup fizik  ile ilgilidir; meteoroloji üzerine Pythokles’e  yazdığı mektup bir öğrencisi tarafından  kısaltılmıştır; Meokeus’a mektubu ise etik  ve ilahiyatla ilgili konuları içerir. Kyriai,  özdeyiş biçiminde 40 kısa önermeden oluşur. Epikuros’un felsefesiyle ilgili bir başka ana kaynak, Herculaneum’da 1752-54 arasında yapılan kazılarda Papiri Evi’nden çıkan papirüslerdir. Bunlar arasında, Epikuros’un aslı 37 kitaptan oluşarı büyük yapıtı Peri physeos’tan (Doğa Üzerine) bazı bölümlerin yanı sıra, arkadaşlarıyla yazışmalarından çok sayıda parça da bulunmaktadır .

<p>The post Epikuros Kimdir ? first appeared on BilgimNette.</p>

Aile kökeni ve ilk yılları

Caesar’ın ailesi, sayıları giderek azalan patrici(*) kabilelerden Julius’ların ayakta kalmış son üyesiydi. Yeni düşüncelere açık olan bu köklü aile, varlıklı ve etkili olmaktan uzaktı. En güçlü soylu ailelerden bazıları patrici kökenli olmakla birlikte, tribunus plebis (Eski Roma’da plebleri yöneticilerin keyfi eylemlerinden korumakla görevli memur) makamına seçilme hakkı bulunmayan patriciler eski siyasal üstünlüklerini yitirmişlerdi. Bir soylunun önemli kamu görevlerine seçilmesi, önde gelen varlıklı ve nüfuzlu ailelerin desteğini kazanmasına bağlıydı. Siyasal bir konum elde etme çabası sert bir rekabete yol açmıştı. Praetor’luk (yüksek yönetici) vekonsüllük gibi önemli makamlara ulaşmanın yolu, geniş yağma olanakları sunan eyalet valiliklerinden geçiyordu. Bu sırada Roma ordularının başlıca ,insan kaynağı, II. Kartaca Savaşı’nın (İÖ. 218-201) yol açtığı yıkımı izleyen ekonomik altüst oluşta önemli ölçüde mülksüzleşen Roma köylüleriydi. Gerek içerde, gerek dışarda Roma yönetici sınıfına karşı yoğun tepkiler vardı. Kitlesel patlamalar sürekli birbirini izliyordu. Yönetim bozukluğu ve siyasal çekişmeler mülksüzleştirilmiş köylülerin destekleyeceği bir askeri diktatörlük için elverişli bir zemin hazırlıyordu.

Caesar’ın ailesi, bu iktidar mücadelesinde önemli bir yer tutmarnakla birlikte, birkaç konsül çıkarmıştı. İÖ. 90’da konsüllüğe seçilen uzak akrabası Lucius Caesar, yönetime bağlı ltalya halklarına yurttaşlık hakkı tanınmasına ön ayak olmuştu. Halalarından biri de, soylu olmamasına karşın askeri yeteneğiyle konsüllüğe kadar yükselen Gaius Marius ile evlenrnişti. Bu nedenle ailenin soylulara karşı olan partiyle bağları çok eskiye dayanıyordu.

Servetinin yetersizliğine karşın daha başından siyasette yükselmeyi hedef alan Caesar, İÖ. 84’te Marius’u desteklerniş bir soylunun kızı olan Corrıelia ile evlenerek, radikal tutumunu açıkça ortaya koydu. Ertesi yıl Doğu’dan dönerek yönetime egemen olan Lucius Cornelius Sulla’nın, karısını boşama- sı için verdiği emri dinlemediğinden servetinin yanı sıra yaşamını da yitirme tehlikesiyle karşı karşıya geldi. Roma’dan uzaklaşarak Anadolu ve “Kilikya’da askeri hizmete girdi. Sulla’nın İÖ 78’de ölmesi üzerine geri döndü. Halk savcısı olarak, önde gelen bir Sulla yandaşina karşı açtığı davayı kazanamayınca, ünlü hitabet öğretmeni Molon’dan ders almak amacıyla Rodos’a gitti. Yolda korsanlara tutsak düştü. Gerekli fidyeyi verip serbest kaldıktan sonra, kendi başına bir filo oluşturarak bu korsanları ele geçirdi ve hepsini çarmıha gerdi. İÖ. 74’te Pontus kralı Mithradates VI. Eupator Roma’ya savaş açınca, özel bir ordu toplayarak çarpışmalara katıldı.

Yokluğunda siyasal ve dinsel nitelikli rahipler kuruluna seçilen Caesar, dönüşünde tribunus militum’luğa (Eski Roma’da piyade komutanı) getirildi, Sulla’nın kurduğu yöntemi yıkmak için, onun ölümünden sonra saf değiştiren Gnaeus Pompeius ile işbirliği yapmaya başladı. İÖ. 69 ya da 68’de quaestor‘luğa (konsül yardımcısı) seçildi. Aynı yıl ölen karısı ile Marius’un dul eşi halasının cenaze törenlerinde Cinna ve Marius’u övücü konuşmalar yaptı. Daha sonra Pompeius’un uzak bir akrabası olan Pompeia ile evlendi.

Bugünkü Andalucia ve Portekiz’i içine alan Uzak Ispanya eyaletindeki quaestor‘ luk görevinin ardından, İÖ. 65’te “curule aedilis (yüksek belediye görevlisi), İÖ. 63’te de pontifex maximus (başrahip) oldu. Marcus Licinius Crassus ile birlikte Catilinus’un başarısız darbe girişimine kanşmakla suçlandı. Praetor’luğa seçildiği 10 62’nin sonla- rına doğru bir skandal nedeniyle karısından boşandı. Ardından iki yıllığına Uzak İspanya valiliğine getirildi. Daha önceki görevlerinde savurganca harcamalar yüzünden büyük bir borç altına girdiğinden, Roma’dan ancak Crassus’un borçlarının dörtte birine
kefilolmasıyla ayrılabildi. Eyaletin kuzeybatı sınırlarının ötesinde giriştiği askeri seferlerde yüklü bir ganimet toplayarak mali durumunu bir ölçüde düzeltti. Roma’ ya döndüğünde İÖ. 59 yılı için konsüllüğe adayoldu.

Birinci triumvirlik ve Galya’nın fethi.

Senato’daki karşıtlarının çeşitli girişimlerine karşın konsüllüğe seçilmeyi başaran Caesar, Doğu’da düzeni sağladıktan sonra Roma’ya dönen ve terhis ettiği askerlerine toprak dağıtma girişimi Senato’nun engeliyle karşılaşan Pompeius ile gizli bir anlaşma yaptı. Pornpeius’a karşı düşmanlık güden Crassus’u yumuşatarak bu ittifaka katılmasını sağladı. Tek çocuğu Julia’yı Pompeius ile evlendirerek, triumvirliği (üçler meclisi) pekiştirdi. Kamu topraklarının dağıtılması tasarısını önleyen muhalefeti, Pompeius’un terhis edilmiş askerleri aracılığıyla karışıklıklar çıkararak sindirdi. Bu arada Gallia Cisalpina ve Illyricum valiliklerinin dört yıllığına kendisine verilmesini sağladı. Gallia Transalpina için atanan valinin ölmesi üzerine, Pompeius’un yardımıyla bu eyaleti de aldı. Böylece kuzeybatı sınırları ötesindeki fetihler için gerekli asker kaynağını ve sıçrama tahtasını elde etmiş oldu.

Bu sırada Roma’nın kuzeybatı sınırı Alpler’ den başlayarak yukarı Rhöne lrmağının sol yakasına ve Pireneler’e kadar uzanıyordu. İÖ. 58’de bu sınırı geçerek batıya doğru göç eden Helvetileri geri püskürten Caesar, ardından kiralık bir Germen komutanı olan Ariovistus’u yenilgiye uğrattı. to 57’de kuzeydeki Gal kökenli Belgae halklarına boyun eğdirdi. Komutanlarından Publius Licinus Crassus da bugünkü Normandiya ve Bretanya topraklarını ele geçirdi. İÖ. 56’da Bretanya’nın güneyinde yaşayan Venetiler, Dover Boğazının Galya kıyılarında oturan Moriniler ile Aşağı Ren’in güney kıyısındaki Menapilerin desteğiyle ayaklandı. Caesar güçlükle bastırdığı Venetilere karşı barbarca bir misillemeye girişti. Ama Morini ve Menapileri tam anlamıyla sindiremedi. Ertesi yıl Menapileri yurtlarından kovan göçmen Germen kabilelerini kılıçtan geçirdi. Kobıenz’in hemen aşağısında bir köprü kurarak, Germen topraklarına akınlar düzenledi. Ardından. Manş Denizini geçerek Britanya’ya çıktı. 10 54’te yeniden Britanya’ya bir sefer düzenledi ve Galya’nın kuzeydoğusundaki ciddi bir ayaklanmayı bastırdı.

İÖ 52’de Arvernius’lu Vercingetorix’in önderliğinde birleşen Orta Galya halkları, Alpler’in ötesinde kışlamakta olan Caesar’ ın ordularıyla bağlantısını koparmaya yöneldiler. Vercingetorix, ekinleri yakma ve süvari baskınları yoluyla Romalıları ikmalsiz bırakarak yenmeyi tasarlıyordu, Ama Galyalıların kentlerini savunmada diretmesi, Roma ordularının saldırıya geçmesine fırsat verdi. Vercingetorix’in çekildiği Gergovia önünde ilk doğrudan yenilgisini alan Caesar, sonunda Galya önderini Alesia’da desteksiz bırakarak teslim olmaya zorladı. Birbirinden kopuk son direnişleri sert yöntemlerle kırdıktan sonra, İÖ 50’de yeni fethedilen toprakları düzenlemeye girişti,

İç savaş

Galya’daki fetihleri sırasında Roma’daki konumunu güçlendirmeye de önem veren Caesar, giderek artan servetinin bir bölümünü siyasetçileri kazanmaya ayırdı. Karşılıklı güvensizlikler nedeniyle çözülme belirtileri gösteren triumvirliğe, İÖ 56’da Luca’da düzenlediği bir toplantıyla yeniden işlerlik kazandırdı. Böylece Pompeius ve Crassus’un ertesi yıl konsüllüğe seçilmesi ve üçlünün elindeki valilik görevlerinin beş yıl uzatılması konusunda anlaşmaya varıldı. Ama Crassus’un İÖ 53’te Partlar karşısında ağır bir yenilgi alarak safdışı kalması ve Julia’nın ölümünün ardından Pompeius’un adım adım Caesar’dan uzaklaşarak soyluların safına geçmesi, triumvirliğin dağılması sonucunu getirdi.

Bu sırada Caesar için en önemli sorun, valilikten ve ordu komutanlığından ayrılmasından hemen sonra konsüllüğe getirilmesini sağlamaktı. Arada bir boşluğun doğması durumunda, sıradan bir yurttaş olarak düşmanlarının saldırılarına karşı koyması güç olacaktı. Bu nedenle daha Luca toplantısında komutanlığını devretmesi sorununun 1 Mart İÖ 50’den önce gündeme getirilmemesi için Pompeius ile gizli bir anlaşmaya varmıştı. Ama bu konu İÖ 51’den başlayarak birkaç kez Senato’da ele alındı. Caesar, Gaius Scribonius Curio ve Marcus Antonius gibi yandaşları aracılığıyla bu önerilerin veto edilmesini sağladı. İÖ 50’de konsüllerden Gaius Claudius Marcellus, Senato’dan Caesar’ın Pompeius’tan önce komutanlığı bırakması yönünde bir karar çıkartınca, siyasal bir bunalım doğdu. Curio 1 Aralık’ta her iki komutanın’ aynı anda görevden ayrılmasını öngören bir karar aldırdıysa da, Marcellus Senato’nun onayını almadan Pompeius’a ltalya’daki bütün birliklerin komutanlığını ve yeni asker toplama yetkisini verdi, Caesar’dan emir havası taşıyan bir mesaj alan Senato, Caesar’ın “belirlenecek bir tarihte” komutanlığı bırakmaması durumunda halk düşmanı ilan edileceğini açıkladı. Geri adım atmanın sonu olacağını gören Caesar’ın İÖ 10-11 Ocak 49’da Roma üzerine yürümesi, kaçınılmaz iç savaşı başlattı.

Caesar, güç gösterisi niteliğindeki ilk çarpışmaların ardından karşıtlarını Otranto Boğazının doğusuna çekilmeye zorladı. İspanya’da Pompeius’un ordusunu dağıttıktan sonra, İÖ 49’un sonlarında Pompeius’u izleyerek Adriya Denizini geçti. Dyrrachium’da içine düştüğü kötü durumdan kısa sürede kurtularak, Pharsalus’ta kesin bir zafer elde etti (İÖ 9 Ağustos 48). Tesalya’dan Mısır’a kadar kovaladığı Pompeius, burada Kral Ptolernaeus’un bir subayınca öldürüldü, Kışı İskenderiye’ de geçiren Caesar, halkın başlattığı bir ayaklanmayı bastırdıktan sorır.a Kraliçe Kleopatra ile eğlenceye daldı. İÖ 47’de Anadolu’nun kuzeydoğusunda babasından Pontus Krallığı’nı almak isteyen Bosporos kralı Pharnaces’ın yanında kısa bir süre çarpıştı. Caesar’ın ünlü sözü Veni, vidi, vici (“Geldim, gördüm, yendim “) bu seferle ilgilidir.

Diktatörlük

Roma’ya dönerek diktatör ünvanı alan Caesar, birkaç ay geçmeden karşıtlarının ayaklandığı Afrika’ya gitti, İÖ 46’da Thapsus’ta karşıt orduları yenilgiye uğratarak döndüğü Roma’dan, bu kez Uzak İspanya’daki yeni bir direniş için ayrılmak zorunda kaldı. Bu ayaklanmayı İÖ 17 Mart 45’te Munda’da ezici bir zaferle bastırdıktan sonra, sürekli Roma’da kalarak imparatorluğu yeniden düzenlemeye yönelik tasarılarını gerçekleştirrneye girişti.

İÖ 46’da yanlışlarla dolu Roma takvimini değiştirerek bugünkü Gregoryen takviminin temelini oluşturan bir sistem kuran Caesar, yerel yönetim birimleri municipium’ları tekörnek bir yapıya kavuşturdu. Kartaca ve Korinthos gibi büyük kentleri yeniden canlandırarak, terhis edilmiş askerleri ve Roma’daki işsizleri buralara yerleştirdi. Yabancı halklara Roma yurttaşlığı hakkını tanıdı. Senato’nun üye sayısını artırarak temsil niteliğini yükseltti. Barbarlara karşı acımasız davranışlanyla tanınmasına karşın, Romalı karşıtlarını bağışıayarak önemli görevlere getirdi. Partlardan İÖ 53’teki yenilginin öcünü almak ve Fırat’ın batısındaki toprakları ele geçirmek amacıyla yeni bir sefere hazırlanırken, Senato’da önceden hazırlanmış bir suikast sonucu öldürüldü. Sayıları 60’ı bulan suikastçılar arasında Caesar’ın yetkileri elinde toplamasından ve ayrıcalıklarını yitirmekten çekinen bazı eski Caesar yanlıları da bulunmakla birlikte, başı cumhuriyetçi eğilimleriyle tanınan ve Caesar’ın eski düşmanları olan Gaius Cassius Longinus ile Marcus Junius Brutus çekiyordu. Caesar, bağışladığı ve güvendiği Brutus’un bıçak darbelerine hedef olmaktan duyduğu üzüntüyü tarihe geçen Et tu, Brute (“Sen de mi Brutus?”) sözleriyle karşıladı. Suikast, Roma’yı 13 yıl sürecek yeni bir iç savaşa sürükledi.

Kişiliği

 Komutanlık ve yöneticilikteki dehasının yanı sıra perde arkasından iş yürütmede ve propaganda sanatında da usta olan Caesar, aynı zamanda çağdaşları Hortensius ve Cicero çapında yetenekli bir konuşmacıydı. Gerek yendiği düşmanlara karşı gösterdiği hoşgörülü tutumda, gerek yazılarında, siyasal tutkularının gerektirdiği katılığı aşan bir yumuşaklık görülür.

Caesar’ın Galya seferleri ve iç savaşa ilişkin, eksik ve sonradan ekler yapılmış yazıları dışındaki bütün konuşma, mektup ve broşürleri kaybolmuştur. Galya seferine ilişkin kitabı Türkçede Gallia Savaşı adıyla yayımlanmıştır (1941). Yazılarında okuyucunun olaylara kendi istediği gibi bakmasını sağlayacak ince bir kurgu vardır; nesnel bir anlatım izlenimi uyandıran, olgulara dayalı özlü ve kuru bir rapor üslubu kullanır. İÖ 46’da inançları uğruna yaşamını veren siyasal rakibi Marcus Poreius Cato için Cicero’ nun kaleme aldığı övgü yazısına yanıt niteliğini taşıyan Anticato adlı kayıp broşüründe ölü bir kahramanın gölgesini silmeye çalışması, bunu başaramamış olsa bile, siyasal uzak görüşlülüğünü yansıtır. Caesar’ın yazıları propaganda amacına yönelik olmakla birlikte, parlak bir sanatsal değer taşır.

En ilginç özelliklerinden biri de olağanüstü zihinsel ve bedensel enerjisiydi. Birçok yazısını seferler ve yoğun olaylar sırasında kaleme aLma fırsatını bulmuştur. İÖ 57-56 kışında kendisine bağlı iki eyaleti dolaşması, İÖ 55 ve 54 seferleri arasındaki boşluktan yararlanarak Gallia Cisalpina’da bayındırlık işleriyle uğraşması, İÖ 49’da aynı sefer mevsimi içinde Rubico’dan Brundisium’a, oradan da İspanya’ya uzanan bir yolu alması ve İskenderiye’de ileri yaşına karşın beklenmedik bir ölüm tehlikesini uzun bir mesafeyi yüzerek atlatması enerjik yapısının çarpıcı örnekleridir. Kamuoyunun tepkisini çekmeyi göze alarak Kleopatra’yı Roma’ya getirtmesi, aralarında Pompeius’ un karısı Mueia’nın da bulunduğu sayısız
kadınla düşüp kalkması ve yaygın bir söylentiye göre Bithynia kralı Nicomedes’le eşcinsel ilişkiye girmesi içindeki taşkınlığı bastıramamasıyla açıklanabilir.

Caesar’ın yozlaşmış aristokratik oligarşinin yerine güçlü bir otokratik yönetim kurması, barbar istilalarının ve Partların tehdidi altında olan Yunan-Roma uygarlığının uzun bir süre daha ayakta kalmasını sağlamıştır. Böylece Yakındoğu’da filizlenen Helenistik öğeler Hıristiyan ve Islam dünyası üzerinde önemli etkiler bırakırken, Akdeniz uygarlığıyla ilişkiye giren Galya da Frank istilası sırasında barbar kabileleri bünyesinde eritebilmiştir.

<p>The post Julius (Gaius) Caesar Kimdir ? first appeared on BilgimNette.</p>

Arjantin’de İspanyol-İrlanda asıllı ve sol eğilimli bir arta sınıf ailesinin oğlu olarak dünyaya geldi. Beş kardeşin en büyüğüydü. Astımlı olmasına karşın hem iyi bir atlet, hem de iyi bir öğrenciydi. 1953’te tıp öğrenimini tamamladı. Tatillerinin çoğunu Latin Amerika ülkelerini gezerek geçirdi. Kitlelerin olağanüstü yoksulluğuna ilişkin gözlemleri sonucunda, tek çözümün şiddet yoluyla devrim olduğu kanısına vardı. Latin Amerika’nın ayrı uluslardan oluşan bir topluluk değil, kültürel ve ekonomik bir bütün olduğu ve kurtuluşunun kıta çapında bir strateji gerektirdiği düşüncesini benimsedi.

1953’te Jacobo Arbenz’in ilerici yönetimindeki Guatemala’ya gitti. Arjantinlilerin günlük konuşma dilinde sık sık kullandıkları che ünlemi bu sıralarda Guevara’nın lakabı oldu.

Arbenz rejiminin 1954’te Merkezi Haber alma Örgütü’nce (CIA) desteklenen bir darbeyle devrilmesi, Guevara’yı ABD ‘nin ilerici sol hükümetlere her zaman karşı çıkacağı sonucuna götürdü. Bu inancı, Latin Amerika’da devrimin emparyalizme karşı verilecek topyekun bir mücadelenin ürünü olacağı biçimindeki düşüncesinin temelini oluşturdu.

Guatemala’dan Meksika’ya giden Guevara orada, Küba’daki Fulgencio Batista diktatörlüğünü devirme hazırlıklarını sürdüren Kübalı Fidel ve Raül Castro kardeşlerle tanıştı, Castro kuvvetlerine katıldı. Kasım 1956 sonlarında Küba’nın Oriente ilinde karaya çıkan Kübalı devrimciler Batista’nın ordusu tarafından neredeyse tümüyle yok edildi. Yaralanan Guevara’yla birlikte sağ kalan birkaç kişi Maestra Dağlarına ulaşarak bir gerilla ordusunun çekirdeğini oluşturdular. Giderek güç kazanan devrimciler, Batista kuvvetlerinden askeri malzeme ele geçirdiler, yeni katılımlarla gitgide çoğaldılar. Castro’nun en güvenilir yardımcıları arasına giren Guevara, Batista rejiminin yıkılmasıyla sonuçlanan iki yıllık mücadelenin öyküsünü Pasajes de la guerra revolucionaria’da (1963; Savaş Anıları, 1968, 1979) anlattı.

Castro’nun birlikleri 2 Ocak 1959’da Havana’ya girdi. Devrimci hükümetin oluşturulmasından sonra Guevara, Küba yurttaşlığına geçti ve savaşta olduğu gibi yeni hükümette de önemli görevler aldı, birçok ticari heyette Küba’yı temsil etti. Gerek emperyalizmin ve yeni sömürgeciliğin bütün biçimlerine karşı çıkması, gerek ABD’nin dış politikasına yönelttiği ağır eleştiriler nedeniyle Batı’da da büyük ün kazandı. Ulusal Tarım Reformu Enstitüsü Sanayi Bölümü başkanı, Küba Ulusal Bankası yöneticisi ve sanayi bakanı olarak görev yaptı.

1960’ların başlarında birçok konuşma ve yazısında Küba’nın politikalarını ve kendi görüşlerini dile getirdi. “El socialismo y el hombre en Cuba”da (1965; Küba’da Sosyalizm ve İnsan, 1967) Küba’nın sosyalizm deneyini inceledi: La guerra de guerrillas ise (1960; Gerilla Harbi, 1967) çok geniş etki uyandırdı. Guevara, Nisan 1965’ten sonra iki yıl boyunca ortadan kayboldu. Sonradan, Kübalı başka gerilla savaşçılarıyla birlikte bir süre Kongo’ya giderek iç savaşa katılan Patrice Lumumba Taburu’nun örgütlenmesine yardımcı olduğu öğrenildi.

Guevara, 1966 son baharında kimlik değiştirerek Bolivya’ya gitti; Santa Cruz bölgesinde bir gerilla grubu örgütleyerek başına geçti. 8 Ekim 1967’de bu grup, Bolivya ordusunun özel bir müfrezesince neredeyse tümüyle yok edildi. Guevara yaralı olarak ele geçirildi ve kısa süre sonra vurularak öldürüldü.

<p>The post Ernesto Che Guevara Kimdir ? first appeared on BilgimNette.</p>