Çaka Bey (Ölüm 1095), Türk beyi. II. yüzyılın ikinci yansında İzmir’e egemen olarak Anadolu kıyılarında ilk Türk donanmasını kurmuştur. İlk Türk denizcisi Çaka Bey’in Oğuzların Çavuldur boyundan olduğu sanılır. Danişmend Gazi’nin komutanlarındandı. Anadolu’ya yapılan akınlardan birinde Bizans komutanı Kabalika Aleksandros’a tutsak düştü. İmparator III. Nikephoros Botaniates’in dikkatini çekerek saraya alındı. Soyluluk sanı ve bazı ayrıcalıklar elde etti. 1081’de I. Aleksios Komnenos’un tahta çıkmasıyla saraydan uzaklaştırıldı.
İzmir’e geçerek 1086’da beyliğini ilan etti ve bir donanma kurdu. Urla ve Foça’yı aldıktan sonra Midilli ve Sakız adalarını beyliğine kattı. Niketas Kastamonniates komutasındaki Bizans donanmasını yendi. Sinop ve Karadeniz’in güvenliğinden sorumlu Konstantinos Dalassenos komutasındaki ikinci Bizans donanmasını da yenerek ıo87’de Sisam ve Rodos adalarını ele geçirdi. Daha sonra Çanakkale Boğazını geçmeye çalıştıysa da, fırtına nedeniyle İzmir’e çekilmek zorunda kaldı. Bizans saldınları sonunda elindeki bütün adaları art arda yitirdi. 1092’de Anadolu Selçuklularıyla dostluk kurmak amacıyla kızını I. Kılıç Arslan ile evlendirdi.
1095’te Çanakkale Boğazında Bizanslıların güvenliği açısından büyük önem taşıyan ve bir gümrük merkezi olan Abydos’u (Naraburnu) ele geçirdi. I. Kılıç Arslan, Çaka Bey’in Anadolu Selçukluları aleyhine bir yayılma içinde olduğu biçimindeki Bizans kışkırtmalarına kanarak Abydos’u kuşattı. Çaka Bey, anlaşma sağlamak amacıyla buluştuğu I. Kılıç Arslan tarafından öldürüldü.
Yorum yazın