Genel Bilgiler

• Uzunluk: Yaklaşık 248 km
• Havza alanı: 7.000 km²’yi aşar ve büyük bölümü İtalya’dadır.
• Kaynak: İsviçre Alpleri’nde, Nufenen (Novena) Geçidi yakınları
• Döküldüğü yer: İtalya’da, Pavia yakınlarında Po Nehri
• Geçtiği ülkeler: İsviçre ve İtalya

Nehrin Güzergâhı

1. Kaynak bölgesi: Nehir, İsviçre’nin güneyinde yaklaşık 2.400 metre yükseklikteki dağlık bölgeden doğar.
2. Leventina Vadisi: Güneydoğuya akarak Alpler’in önemli geçiş koridorlarından biri olan bu vadiyi izler. St. Gotthard Geçidi’nden gelen karayolu ve demiryolu hatları vadide nehre paralel uzanır.
3. Bellinzona: Ticino kantonunun başkenti olan tarihi şehrin yakınından geçer.
4. Maggiore Gölü: Magadino ovasından geçerek İsviçre ile İtalya arasında paylaşılan Maggiore Gölü’ne dökülür.
5. İtalya: Gölün güneyinden, Sesto Calende civarında tekrar çıkar ve Lombardiya ile Piemonte bölgeleri arasında akar.
6. Po Nehri: Pavia’nın güneydoğusunda Po Nehri’ne katılır.

Ekonomik Önemi

• Hidroelektrik: Nehrin İsviçre’deki eğimli bölümleri ve kolları, bölgenin önemli hidroelektrik enerji kaynaklarındandır.
• Sulama: İtalya’daki Po Ovası’nda tarım arazilerini sulayan kanal sistemlerine su sağlar. Tarihi Naviglio Grande kanalı suyunu Ticino’dan alarak Milano’ya ulaştırır.
• Ulaşım koridoru: Vadisi, Kuzey ve Güney Avrupa arasındaki önemli ulaşım hatlarının güzergâhındadır.

Doğal Koruma Alanları

İtalya’daki bölümü boyunca uzanan Parco del Ticino (Ticino Vadisi Parkları), nehir kıyısı ormanları, sulak alanları ve zengin kuş türleriyle Avrupa’nın önemli nehir ekosistemlerinden biridir. Bu alanlar UNESCO’nun “İnsan ve Biyosfer” programı kapsamında biyosfer rezervi olarak tanınmıştır.

Tarihteki Ticinus Savaşı

Nehir, antik tarihte de önemli bir olaya sahne olmuştur. MÖ 218‘de, İkinci Pön Savaşı sırasında Kartacalı komutan Hannibal, Alpler’i aşarak İtalya’ya girmesinin ardından Ticino Nehri kıyısında Roma ordusuyla karşılaştı. Hannibal’in süvarileri, konsül Publius Cornelius Scipio komutasındaki Roma kuvvetlerini yendi. Scipio bu çarpışmada yaralandı. Ticinus Savaşı, Hannibal’in İtalya’daki zafer serisinin ilk halkası olarak kabul edilir.

Nehir Kıyısındaki Önemli Şehirler

• Bellinzona (İsviçre): UNESCO Dünya Mirası Listesi’ndeki üç ortaçağ kalesiyle ünlü
• Locarno (İsviçre): Maggiore Gölü kıyısında, film festivaliyle tanınan şehir
• Pavia (İtalya): Tarihi üniversitesi ve Certosa di Pavia manastırıyla bilinen şehir

Ticino Nehri: İsviçre ve İtalya’dan Akan Po’nun Kolu yazısı ilk olarak BilgimNette sitesinde yayınlandı.

Gambia Irmağı, Fouta Djallon (Futa Jal lon) dağlık bölgesinden doğar ve denizin doldurduğu bir vadi (ria) olan ağzına kadar dolambaçlı bir çığır izler. ırmak kanalları nın ayrılıp yeniden birleşmesinden ötürii orta çığırında oluşan çok sayıda adanın en büyükleri Elephant ve MacCarthy’dir. Gambia Irmağına, yörede bolon adı veri len çok sayıda çay katılır. Bunların en büyüğü ırmağa güneyden katılan Bintang Çayıdır.

Irmağın aşağı çığırı karanın 97 kın içerisine kadar sık mangrov bataklıklarıyla çevrilidir. Daha sonra, kıyının geniş olduğu yerlerde tatlı su bataklıkları ve geçici tuz gölleri, dik olduğu yerlerde de sık bodur ağaç kümeleri ve fundalıklar birbirini izler. Innak kıyısının yüksek kesimlerinde bataklıklar ve fundalık lar yerlerini ağaç ve çalı kümelerinin de bulunduğu otlaklara bırakır. Innak vadisi nin tabanı boyunca’ yabani yağ palmiyesi yetişir.

Gambia Irmağının ve ona katılan çayların çevresindeki bitki örtüsü böcekler, kuşlar ve öteki hayvanlar için uygun bir yaşam ortamı oluşturur. Bataklıklar sivrisinek ve çeçe sineği için elverişlidir. Irmakta çeşitli balık türlerinin yanı sıra suaygırları ve timsahlar vardır. Varlığı saptanan 400 kuş türii arasında yalıçapkını, gugu, kırlangıç, balıkçıl, nektaremen, atmaca ve ötleğen en çok rastlanan kuşlardır.

Irmağa en yakın olan bataklık bölge ne tarım ne de insanların yerleşimi için uygundur. Yerel dilde banto faros adıyla bilinen ırmağın aşağı çığırındaki çayırlık düzlükler dönem dönem taşan tuzlu su nedeniyle ekime elverişli değildir ve buralarda çok az yerleşim vardır. Orta ve yukarı kesimlerde ki düzlükler tarıma daha elverişlidir. Bura lardaki çayırların büyük bölümü düzenli olarak temizlenir ve toprakları tarıma elve rişlidir. Her yıl göriilen su baskınları orta kesimdeki düzlüklerin verimli alüvyonlu topraklarında, özellikle yoğun tarım yönte miyle pirinç ekimine olanak sağlar. Yüksek yamaçların ince kumlu ve iyi akaçlanan topraklarında yerfıstığı yetiştirilir. Bu yüz den tarım ve yerleşim ırmağın orta kesimin deki düzlüklerde ve yüksek yamaçlarda yoğunlaşmıştır. Düzlükler ile plato arasın daki sınır çizgisi üzerinde birçok köy yer alır. Böylece hem alçak yamaçlardaki taş kınlardan, hem de yüksek kesimlerde gide rek artan kuraklıktan kaçınilmıştır.

Gambia, Afrika’nın ulaşıma en elverişli ırmaklarından biridir ve önemi de buradan kaynaklanır. ırmak ayrıca, Gambia Devleti’nin yolcu, yük ve posta ulaşımını sağlayan en önemli yoludur. ırmak kuzey-güney doğrultusunda feribotlarla geçilir. Barra ile Banjul, Banni ile Kerewan, Farafenni ile Yelitenda ve Kau-Ur ile Jessadi arasında düzenli seferler yapılmaktadır.

Gambia Irmağı yazısı ilk olarak BilgimNette sitesinde yayınlandı.

Yukarı çığırında doğuya doğru hızla akan ırmak Saluzzo’nun hemen batısında kuzeye doğru keskin dirsek oluşturarak Torino’dan ve dağlık Monferrato bölgesinin kenarından geçer. Chivasso’da doğuya yönelir ve bir delta oluşturarak Adriyatik’e dökülür.

Lombardiya’nın Veneto ve Emilia-Romagna bölgeleri ile olan sınırının bir bölümünü çizen ırmak, Torino’nun aşağısırıda Dora Riparia ve Dora Baltea’yı alır. Obür önemli kolları Sesia, Ticino, Adda, Oglio ve Mincio’dur. Irmağa güneyden katılan bir dizi akarsuyun en önemlileri Deniz Alpleri’nden gelen Tanaro ile Apenninler’den doğan Scrivia ve Trebbia’dır.

Irmağın en az 14 ağızdan oluşan deltası Avrupa ırmakları arasında en karmaşık yapıya sahip olanıdır. Bu ağızlar genellikle kuzeyden güneye beş grup halinde toplanır: Po di Levante, Po di Maestra, Po della Pila, Po delle Tolle ve Po di Goro e di Gnocca. Bunlar arasında Po della Pila en fazla su taşıyan ve ulaşıma en elverişli olanıdır.

Po Irmağının ağzından Pavia’ya kadar olan kesimi ulaşıma elverişlidir. Irmağın 1951’deki büyük taşkın sırasında saniyede 129.235 m=e çıktığı tahmin edilen debisi genellikle 277-103.630 mvsn arasında değişir. Hepsi de sonbahar ayiarında görülen 589, 1150, 1438, 1882, 1917, 1926, 1951, 1957 ve 1966’daki taşkınlar çevreye büyük zarar vermiştir.

Irmağın çökel taşıma ve biriktirme hızının çok yüksek olması nedeniyle Po Deltasında her yıl 80 hektarlık bir genişleme olmaktadır. Deltanın güneyinde yer alan Ravenna gibi bazı antik limanlar, Po’nun getirdiği çamurun Adriyatik’teki akıntılarla taşınması sonucubugün denizden 9,5 km içeride kalmıştır. Taşkınları denetim altına almayı ve ırmağın taşıdığı çamurların yönünü değiştirmeyi amaçlayan kanallama çalışmaları eskiden beri sürdürülmektedir. Son üç yüzyıldır yapılan çalışmalarla Ferrara ile Adriyatik arasındaki bölgede binlerce dönüm arazi .tanrna açılmıştır.

Po Vadisinin aşağı kesiminde Paleolitik ve Neolitik çağlarda çeşitli uygarlıklar kurulmuştu. ırmağın akışını düzenlemek için başlatılan çalışmalar Roma Döneminde hız kazandı. Bu dönemde bataklıklar kurutuldu ve ırmak kıyısındaki tapınaklar korumaya alındı. Barbar istilaları sırasında kesintiye uğrayan bu çalışmalar ortaçağda yeniden başladı ve 15. yüzyılın sonlarında büyük ölçüde tamamlandı.

Po Irmağı yazısı ilk olarak BilgimNette sitesinde yayınlandı.

Çığırının büyük bölümünde seyrek ağaçlıklarla kaplı savanlar arasında akar. Aşağı bölümünde geniş Nijer taşkın ovalarına (fadama) girmeden önce birkaç boğazdan, bu arada Shiroro’da bulunan 3 km’lik granit bir koyaktan geçer.

Hausa dilinde “timsahlar” anlamına gelen Kaduna’nın taşıdığı su miktarı, mevsimlere göre büyük değişiklik gösterir. Temmuz – Ekim arasında Zungeru’nun aşağısında kalan bölümü hafif teknelerle ulaşıma elverişlidir. Yerel ürünlerin taşınmasında yararlanılan ırmakta balık da avlanır. Gbariler (Gvariler) ırmağın yukarı kesimindeki taşkın ovalarında pirinç ekerler. Ama pirinç ve şekerkamışı üretiminin temel uğraş olduğu asıl yer, Nupe topraklarının yer aldığı güney ovalarıdır. Bida, Edozhigi ve Badeggi yakınlarında büyük pirinç ekim alanları doğal yollarla sulanır. 1980’lerin başında Shiroro Boğazında bir baraj ve hidroelektrik enerji santralının yapımına başlanmıştır. Bu proje, Nijer Barajlar Projesi kapsamındaki baraj ve enerji santrallarının üçüncüsüdür.

Irmak kıyısındaki en büyük kentler olan Zungeru ve Kaduna’da demiryolu köprüleri vardır.

Kaduna Irmağı yazısı ilk olarak BilgimNette sitesinde yayınlandı.