17. yüzyıl Avrupa’sında, yavaş yavaş ve tek tük girişimlerle de olsa ilk kez ebelik eğitimine başlandı. 18. yüzyılda büyük kentlerde, aynı zamanda ebeler için de birer eğitim merkezi olan doğum hastaneleri açıldıysa da, ebelerin eğitimine ve denetimine ilişkin yasal düzenlemeler ancak 19. yüzyılda gerçekleştirilebildi, Bu konuda öncülük eden ülkeler Hollanda, ıskandinav ülkeleri, Almanya ve Fransa olmuştur.

Türkiye’de, kadın doğum hekimlerinin gözetimi altında hastanede doğum yapma alışkanlığının yerleşmesinden ve ebelik eğitiminin yaygınlaşmasından önce, özellikle kırsal kesimde halk arasında ebe olarak bilinen deneyimli kadınların yardımıyla evde doğum yapılırdı. Bugün bile, sağlık ocaklarının ve devletçe atanmış diplomalı ebelerin bulunmadığı yerleşme bölgelerinde, bu işte ustalık kazanmış köyebeleri doğuma yardımcı olmaktadır. Ne var ki, doğum konusunda deneyimli oldukları halde bilgileri yetersiz olan ebe kadınlar, cerrahi girişim gerektiren güç doğumlarda çoğu kez annenin ve bebeğin yaşamını tehlikeye atabilecek önlemler aldıklarından, köylerde annenin ya da bebeğin sakat kaldığı ya da yaşamını yitirdiği doğumlara oldukça sık rastlanırdı.

Osmanlı Devleti’nde ebelik eğitimi, 1827’de açılan Tıbharıe-i Amire’de cerrahi dersleri sırasında erkek ebelerin yetiştiştirilmesiyle başladı. 1846’da Mekteb-i Tıbbiye’de, ebe kadınlara doğum bilgisi veren bir kurs açılarak 1848’de ilk eb elik ruhsatnameleri verildi. 1908’de Mülki ve Askeri tıbbiyelerin birleştirilerek Haydarpaşa Tıp Fakültesi’nin kurulmasıyla, Mülki Tıbbiye’nin boşalttığı binalarda ilk Ebe Mektebi açıldı. Cumhuriyet döneminde yeniden düzenlenen ve İstanbul Tıp Fakültesi’ne bağlananbu okuldan başka, Istanbul ve öteki illerde de ebe yetiştiren okullar açılmaya başlandı.

Günümüzde Sağlık ve Sosyal Yardım Bakanlığı’na bağlı sağlık meslek liselerinin bir bölümünde ebe hemşireler yetiştirilmektedir. Ortaokuldan sonra dört yıllık eğitim veren bu okullardan mezun olanlar, hastanelerde, sağlık ocaklarında ve köylerdeki sağlık evlerinde görev yapabilirler. Bu ebelerin görevi yalnızca doğuma yardımcı olmakla sınırlı kalmayıp, gebe ve loğusaların, 0-6 yaş arası çocukların sağlık durumunun izlenmesi, çocukların aşılanması, halkın sağlık konusunda eğitilmesi, 15-44 yaş arası kadınların aile planlaması konusunda bilgilendirilmesi ve gerekli doğum kontrol araçlarının (örn. prezervatif, doğum kontrol hapı) dağıtılmasını da kapsar.

<p>The post Ebelik Mesleği Nedir ? first appeared on BilgimNette.</p>

Önce şu gerçek vurgulanmalı, kadın ve erkek arasında bilinen en mutlu ilişki, kuşkusuz cinsel birleşme; alabildiğine sevmek sevilmek, yani sevişmektir. Yaşadıklan koşullar altında, geçerli nedenlere bağlı olarak ailelerini planlamayı ya da gebeliği önlemeyi düşünen eşler, zamanı gelince daha bilinçli, daha bir istekle çocuk yapmak arzusunu duyacaklardır. Ve dünyaya getirecekleri çocuğa, daha başka bir özen ve sevgiyle bağlanacak, gerekli yaşam olanaklarını sağlayacaklardır. Ve sonuçta toplumda istenmeyen çocuk ve onu izleyen, doğuştan itilmiş kakılmış ve ezilmiş çocuk tipi giderek azalacak, belki de yeryüzünden silinecektir.

Yöntemler

İster ilkel, zararlı ve olumsuz, isterse bilimsel, yararlı ve olumlu olsun, çok yöntemler önerildi yüzyıllardan beri. Bugünkü aşamada geçerli ve güvenilir gebelik önleyici yöntemler şunlardır:

1. Tek Hormonlu Mini Hap;

2. Çift Hormonlu Kombine Hap;

3. Dölyatağı İçi Aracı (DİA);

4. Diyafragm, Kapak ve Sünger;

5. Prezervatif;

6. Güvenli Dönem (Ritm);

7. Ameliyaüa kısırlaştırma (kadın);

8. Ameliyatla kısırlaştırma (erkek);

Ve bunlara ek olarak yurdumuza resmen girmemiş yenilikler.

Tek Hormonlu Mini Hap

(Oral Kontraseptiv)

(Kadın tarafından ağız yoluyla alınır, % 98 güvenilir.)

Uygulaması: Adet kanamasının ilk günü alınmaya başlanır. Ara vermeksizin günde 1 adet hap, tok kama, tercihen biraz sütle günün belirli saatinde yutulur. Unutulursa anımsandığı an alınmalı ve hap alımı sürdürülmeli, ama etkisiz olabileceğinden bir başka yöntemden daha yararlanmalı.

Etkisi: Dölyatağı ağzındaki sü- müksü tıkacı spermlerin geçemeyeceği ölçüde yoğunlaştırır. Dölyatağı boşluğunu gebelik için elverişsizleştirir. Yumurtlamayı önler.

Olumlu Yani: Kolay alınır. Doğurmuşlar için çok elverişlidir. Emzirenler kullanabilir. Yüksek kan basıncı, kanama-pıhtılaşma sorunları olan kadınlar için zararsızdır. Cinsel birleşmenin tadını bozmaz.

Olumsuz Yanı: Adet düzenini bozar, bazen âdet kanamasını tümüyle durdurur. (Bu durum zararsızdır, ama gebelik ihtimalini her zaman düşünmeli.)

Uyan: Oral kontraseptivler ilk ay tam istenilen korunmayı gerçekleştirmediğinden bu sırada başka bir koruyucu yöntemden daha yararlanmalı. Kusma ve ishal, hap etkisini azaltır.

Ayrıca antibiotikler, sar’a ilacı, ağrı dindiriciler, sinir yatıştırıcılar etkiyi azaltır. Bu durumlarda başka yöntemlerden de yararlanmalıdır.. Hapla birlikte sigara içmenin olumsuz etkileri vardır. Özellikle sigara içen 35 yaşın üstündeki kadınlarda tahammülsüzlük gözlenir.

Dikkat: Gebelikten konınmak için oral kontraseptivler seçilmişse, uzak bir olasılık da olsa şu yakınmalar karşısında hemen hekime başvurulmalı:

– Bacak kaslannın ağrılı şişi;

– Göğüs ve karın ağrıları;

– Solunum zorluğu, kanlı balgamlı öksürük;

– Bayılma, kollaps;

– Baş ağrısı, konuşma ve görme bozukluğu;

– Kol ve bacaklarda güçsüzlük ve uyuşma.

Bir süre korunduktan sonra çocuk doğurmayı planlarsanız, hap. bıraktıktan sonra 2 ay beklemek gerekir. Kuşkusuz bu iki ay süresince prezervatif vc benzeri araçlarla korunmanızı sürdürmelisiniz.

Doğum, düşük ya da bir kürtaj dan sonra yeniden bir yöntemle korunmak isterseniz, bunların hemen ardından başlamalısınız.

Sakıncası: Aralıksız her gur ilaç alma zonınluluğu bıkkınlık vira tabilir.

Çift Hormonlu Kombine Hap

(Oral kontraseptiv)

(Kadın tarafından ağız yoluyla alınır, % 100’e yakın güvenilir.)

Uygulaması: Kimisi herhangi bir âdet kanamasının ilk gününden başlayarak 21 gün, günde 1 adet yutulur, 7 gün ara verilir, 8. Gün yeniden yutulmaya başlanır. Bazı haplara ise herhangi bir âdet kanamasının 5. günü başlanır. Prospektüse bakılarak alınmalıdır.

Haplar tok karnına, tercihen biraz sütle, günün belirli bir saatinde yutulmalıdır. Eğer unutulursa, anımsandığı an alınmalı ve hap alimim sürdürmeli, ama etkisiz olabileceğinden bir başka yöntemden daha yararlanmalı.

Not: Lyndiol’da 21 yerine 22 hap vardır. Kanamanın 5. günü alı- mına başlanır, günde 1 adet alınır, bitince 7 gün yerine 6 gün aradan sonra 7. gün yenisine başlanır.

Etkisi: Yumurtlamayı önler, döl yatağını gebelik için elverişsizleştirir. Dölyatağı ağzı sümüğü spermlerin geçemeyeceği ölçüde yoğunlaştırır.

Olumlu yani: Kolay alınır. Alınmadığı 7 gün içinde düzenli ve sancısız âdete benzer bir kanama yaratır. Cinsel birleşmenin tadını bozmaz.

Olumsuz yani: Adet kanına benzeyen kanama oldukça azalabilir, kimi zaman tümüyle durabilir. Zararsızdır ama hekime başvurmalıdır.

Uyan: Mini hap oral kontra- septivler için yapılan uyarılar kombine haplar için de geçerlidir.

Dikkat: Burada da mini hap için yazılanlar geçerlidir.

Sakıncası: Hapa bağımlılık bıkkınlık yaratabilir.

Dölyatağı İçi Araçları

(DİA)

(DİA. Uluslararası adlandırmada Intra Uterin Contraseptive Device IUD-IUCD olarak bilinir. Halk arasında Spiral denir. % 93-97 güvenilirdir.) DİA sağlık kurumlan ve kimi eczanelerden edinilebilir. DİA’lar genellikle polietilenden yapılmıştır, alt ucunda polietilen bir ipliği vardır.

DİA’lar, çok eskiden beri bilin- mesina karşın, bu araçların modern biçimi ancak 1960’lı yıllardan sonra yaygın olarak kullanıma girdi. 1960-70 yılları arasında dünyada yaklaşık 12 milyon kadına DİA uygulandı. Bugün 85 milyon kadında bulunuyor. Sadece Çin’de 60 milyon kadında DİA var.

DİA’nın kullanım alanına giren birinci kuşak örnekleri arasında şunlar sayılabilir:

1. Lippes Loop (Üstüste iki S harfi biçimindedir.) Baryum tozu taşıyan polietilenden yapılmış (radyoskopide görülebilmesi için) Alt ucunda sarkan polietilen ipliği vardır. Üç değişik boydadır. Büyük, orta ve küçük. Özel pistonlu kanü- liylc uygulanır (Dölyatağının kasılmasıyla kolayca dışarı atılabildiğin- den artık kullanılmıyor.)

2. Bow (Ülkemizde kullanılmadı.) Özel pistonlu kanülle kullanılır. Dölyoluna sarkan ipliği yoktur. Baryum tozu taşıyan polietilenden yapılmıştır.

3. Spiral (Ülkemizde kullanılmadı.) Helezon biçimindedir. Özel pistonlu kanülüyle uygulanır. Döl- yatağı ağzından taşan teşbih biçimindeki kuynığu kesilip atılır. Sarkan ipliği yoktur. Kullanım süresi belirlenmiştir.

DİA’nın ilk kuşağından yalnız Lippes Loop tutuldu.

1969 yılında DİA’ların şekli değişti. T ya da 7 biçimine girdi ve orta çubuğuna bakır sarmal eklenmesiyle koruyucu işlevi belirgin ölçüde arttı. İkinci kuşak diye adlandırdığımız DİA’larda bakırın etkisi sistemik değil yereldir. Kullanım süresi 3 yıldır.

Son yıllarda T biçimindeki DİA’nın üst iki ucunun dölyatağı içindeki, dölyolunun iç ağzını zedeleyebileceği endişesiyle aşağı indirildi. Örneğin Multiload Cu 250’de (Standart short-mini) olduğu gibi. Ayrıca bakır sarmala gümüş eklenerek kullanma süresi 3 yıldan 5 yıla çıkarıldı. (Örnek: Multiload 375 ve Medusa No: 0-1-2.)

Uygulaması: Uzman hekimin jinekolojik muayenesi sonucunda DİA kullanılması öneriliyorsa, yine hekim ya da eğitilmiş sağlık personelince uygulanır. Altı ayda bir kez denetlenir. Miyadı dolunca çıkarılır, ya da değiştirilir.

Uygulama yaşamın herhangi bir gününde olabilir, ama bir âdet kanamasının bitiminden sonraki kanamasız dönemin ilk günleri daha uygundur. Uygulandığı andan itibaren etkisi geçerlidir.

Etkisi: DİA’lar üstüne söz sahibi olanlara göre, dölyatağını gebeliğe elverişsiz bir duruma sokarak gebeliği önler. Prof. Dr. Nuri Sağıroğlu’na göre DİA ile temasta olan dölyatağı iç duvarından boşluğa çıkan akyuvarların spermleri yemeleriyle gebelik önlenir.

Olumlu Yarıı : Bir defa takılır, etkisi hemen başlar ve yıllarca sürer. Küçük boyları doğum yapmamış olanlara da uygulanabilir. Yan etkisi seyrektir. Cinsel birleşmede eşler tarafından hissedilmez.

Olumsuz Yanı : Adet günlerini uzatabilir, kanamayı çoğaltabilir. Uygulandığı ilk birkaç günde, kimi zaman sancı, kramp ve kanama görülebilir, tedaviyle geçer.

Uyan : Nadir olarak düşebildiğinden, âdet günlerinde kullanılan pet, pamuk ya da tamponlar denet- lenmeli. DİA 6 ayda bir kez uzman hekim tarafından kontrol edilmelidir. Bakırlı olanlar 3 yıl, gümüşlüler ise 5 yıl bitiminde çıkarılmalı ya da yenisiyle değiştirilmelidir.

Sakıncaları : Cinsel organlarda iltihabi bir durum varsa uygulanmamalıdır.

Diafragm, Kapak ve Sünger

(Kadın tarafından yerleştirilir. Spemisid kremle birlikte kullanılır. Ülkemizde yaygın değildir. %97 güvenlidir.)

Uygulaması: Diafragm kadın tarafından, cinsel birleşmeden önce spermisid kremle iyice sıvazlandıktan sonra dölyolunun dibine yerleştirilir. Kapak da kremlenerek dölyatağı ağzına takke gibi giydirilir. Sünger de yine kremlenerek vajinanın diplerine sokulur. Cinsel birleşmenin bitiminden 6 saat sonra ancak çıkarılabilir. Diafragm ve kapak yıkanıp saklanır, sünger ise atılır. Tabii ki bunlardan bir tanesi seçilip kullanılmalıdır.

Etkisi: Spermisid spermlerin hareketini köreltir. Diafragm, kapak ve sünger, mekanik bir bariyer yaratarak spermlerin dölyolundan dölyatağına geçmelerine mani olur.

Olumlu Yani: Dölyatağı ağzı kanserini önlediği söylenir.

Olumsuz Yani: Uygulanması beceri ister. Şişmanlama, zayıflama ve doğum, ölçülerde değişmlere yol açtığında yenilenmelidir. Kre

dölyolu tarafından sıkılan sünger emdiği meniyi salıverir.Kremin yarattığı kayganlık soğukluk yaratabilir.

Uyan: Diafragm ve kapak delinebilir, sık sık denetlenmeli. Cinsel birleşme bitiminden en erken 6 saat, en geç 24 saat sonra diafragm ve kapak çıkarılmalıdır. Sünger ise yalnızca tek bir kez kullanılmalıdır.

Sakıncası : Cinsel birleşme esnasında diafragm ve kapak yerinden oynayarak etkisiz kalabilir.

Prezervatif

Erkek tarafından kullanılan prezervatif, eczanelerde satılır. Kauçuktan yapılmış mekanik bir bariyerdir.

Dünyada bugün yaklaşık 46 milyon çift düzenli olarak prezervatif kullanmaktadır.

Uygulaması: Prezervatif cinsel birleşme başlamadan önce sertleşmiş penise kılıflanmalıdır. Üzerine yeterince spermisid sürüldükten sonra cinsel birleşmeye geçilebilir. Ancak bu koşul altında istenmeyen gebelikten korunulabilir.

Etkisi: Spermlerin prezervatifin ucundaki baloncuğa birikmesi ve dölyoluna dökülmemesi gayeyi gerçekleştirir.

Olumlu Yanı : Tedariki ve uygulanması çok kolaydır. Aynı zamanda her iki eşi zührevi hastalıklardan korur.

Olumsuz Yanı . Delinebilir, sıyrılabilir, meni ağzından taşabilir. (Bu yüzden spermisid olmaksızın kullanmamalıdır.) Ortamın kaygan oluşu isteksizlik yaratabilir.

Uyan . Prezervatif ambalajında son kullanma tarihi aranmalıdır. Cinsel birleşmeden hemen sonra eşten uzaklaşarak çıkarılır ve bir daha kullanmamak üzere atılır.

Sakıncası: Prezervatifin sadece son anda kullanılması, yani meni fışkırmasının az öncesi penise kılıflanması sakıncalıdır. Çünkü peniste bulunabilen bir kaç damla sıvıda bol miktarda sperm bulunabilir.

Güvenli Dönem Yöntemi

Güvenli dönem yönteminde temel ilke, cinsel birleşmeyi kadının yumurtacığının devre dışı kaldığı bir sürede uygulamaktır. Doğal korunma yöntemidir. Araca, gerece ve ilaca gereksinim duyurmaz. Genellikle dinsel inançlara bağnazca tutkun eşlerce, bir de araca, gerece ve ilaca karşı tiksinti duyan ya da bunlara karşı duyarlılığı olan kim-selerce benimsenir. Uygulanışı zordur.

Bilindiği gibi gebelik, erkek döl hücresi spermin, kadın döl hücresi yumurtacığa ulaşıp onu döllemesiyle ortaya çıkar. Genelde kadın ayda bir kez bir yumurtacık yapar. Yumurtlama günü iki âdetin orta gününe rastlar. Örneğin iki âdetin arası 28 günse, yumurtlama aşağı yukarı 14. gün olur.

Yumurtacığın yaşam süresi ortalama 2 gündür. Bu iki gün içinde cinsel birleşme gebeliğe neden olacaktır. Ayrıca spermlerin kadın organizmasına girdikten sonra 3-5 gün yaşayabildiklerini de gözönünde tutarsak, 14. günden 3-5 gün önceki cinsel birleşme de bir gebeliğe yol açabilir. Toparlayalım, âdetin ilk gününden sayarak, 9.günden 16. güne dek geçen süre sakıncalı günlerdir. İşi sağlama bağlamak isteyenler sınırları biraz daha aşabilirler. Yani 8. günden 18. güne dek cinsel birleşmeden sakınabilirler. Arada kalan günler, yani 8. günden önce (kanama yoksa) ve 18. günden sonraki günler istenilmeyen gebelik yönünden güvenli günlerdir. Bu günlerde gebe kalınmaz.

Ne var ki yumurtlama günü kimi zaman kimi insanlarda bilinmeyen bir güne de rastlayabilir. Bunu saptamak sabır ve titizlik isteyen zor bir uğraştır. Yumurtlama gününü saptamak için şu yollardan yararlanılabilir.

1. Beden ısısının ölçümü;

2. Dölyatağı ağzı sümüğünün incelenmesi;

3. Takvim yöntemi;

4. Dölyolu hücrelerinin dizisel incelenmesi;

5. Ultrasonografiyle yumurtalıkta. yumurtacık kesesinin kabarıp çatlamasını gözetleme yöntemi.

Beden Isısı Ölçümü Yöntemi

Bu yöntem, kadının yumurtlama esnasında beden ısısının düşmesi ve ardından yükselmesi ilkesine dayanır.

Kadm her sabah uyanınca yataktan çıkmadan, bir şey yiyip içmeden koltuğunun altına bir beden derecesi koyar. 3-5 dakika bekledikten sonra dereceyi okur ve özel bir cetvele işler. Normalde beden ısısı 36.3 ile 36.8 arasındadır.Yumurtlama günü beden ısısı düşer, 36.1-36.3 olur. Bunu izleyen günlerde ise öncekinden daha yüksek olur ve 37.2 ile 37.4’e kadar yükselir.

İsıyı yükselten başka etkenler yoksa, sonucun doğruluğuna güvenilebilir.

Beden ısısını etkileyen öğeler arasında aşırı yorgunluk, içki, uy- iniKuylıık kimi ilaçlar, örneğin ağrı dindiriciler sayılabilir.

En azından üç âdet süresince ısı ölçümü titizlikle yinelenerek yumurtlama günü saptanır. Bu yöntem gelişen teknoloji ile artık pek fazla kullanılmamaktadır.

Dölyatağı Ağzı Sümüğünün İncelenmesi

Aşağı yukarı yumurtlamadan 3- 4 gün önce dölyatağı ağzı sümüğt (salgısı) değişime uğrar. Çoğalır, incelir ve akışkan olur. Kimi kadınlar bu durumu ıslanma olarak his ve tarif ederler. Bu günler sakınca! günlerdir. Yumurtalıktan salgılanar Östrojen hormonu (ki yumurtlamayı sağlayan ve dölyatağmı gebelik için hazırlayan da bu hormondur kanda gerekli düzeye eriştiğinde dölyatağı ağzı salgısı bir lama sürü lüp kurutulur, sonra mikroskopu incelenirse eğreltiotu görünümü verecek şekilde kristalleşir. Bu ola’ yumurtlamadan 3-4 gün önce gerçekleşip, yumurtlamadan sonra di 2-3 gün sürer. Ardından progesteron hormonu salgısı, bu biçim kristalleşmeyi engeller.

Bugün piyasada bulunan PG/53 adlı küçük bir aracın camına bir damla dölyatağı ağzı salyası ya cb ağız suyu (tükrük) sürülüp, kuruduktan sonra aracın merceğinden bir ışık kaynağına bakarak sonuca ulaşmak da mümkündür.

Bu yöntem ilk olarak 1972 yılında Katolik hekim Billing tarafından ortaya atıldı. Henüz çok yeni olmakla birlikte güvenilir bir yöntemdir.

Takvim Yöntemi

Yumurtlamayı saptamak, âdeti düzensiz olan kadınlar için konu muz çevresinde bizi biı sonuca vardırmaz. Adeti düzgün olanlarda da zaman zaman sekmeler ve sapmalar alışılagelmiş bir durumdur.

Takvim yöntemiyle güvenli dönemi saptamak için önce 6 ay boyunca âdetlerinizin ilk gününü bir takvimde işaretleyin. 6 aylık âdet sürelerini alt alta yazıp toplayın, ortalamasını bulup ikiye bölün. Bu sayıdan 2 çıkartırsanız tahmini yumurtlama gününüzü bulabilirsiniz. Bu günden 6 gün önce, 4 gün sonra sınırı içinde bulunan günler sakıncalı, bunun dışında kalan günler ise güvenli dönemi içerir.

Dölyolu Hücrelerinin İncelenmesi

(Yayma=Smear Yöntemi) Hormonlar dölyolu hücrelerinin üzerinde belirgin değişimler yaratır. Örneğin östrojen hücreleri genişletir, saydamlaştırır, çekirdeklerini küçültür. Progesteron ise hücreleri büzer, yoğunlaştırır, çekirdeklerini büyütür. Bu farklılaşmadan yararlanarak hücrelerin incelenmesinde hangi hormonun etkisi altında olduğunu kestirmek olasıdır.

Uygulaması : Adet kanamasının ortalama 8. gününden başlayarak günaşırı 7-8 gün dölyolu duvarından bir silme alınır, mikroskop camı lama sürülür. Alkol-cter- de saklanır. İşlem bitince camlar özel bir yöntemle boyanır ve incelenir. Hangi gün hangi hormonun etkin olduğu saptanır.

Normalde ilk günlerde her iki hormonun etkisi zayıftır. Gün geçtikçe çoğalır, ortalama 14. gün en yüksek düzeyine yükselir. Yumurtlama bu düzeyde gerçekleşir, soma giderek hormonların düzeyi önce östrojende sonra progesteronda düşer ve ikinci âdet kanaması ortalama 28. günde başlar.

Korunmada Son Gelişmeler

Yirminci yüzyılın sonuna yaklaşırken gebeliği önlemeye çalışan çiftlerin bilinen yöntemlerin dışında, başka ülkelerde uygulanan ileri teknolojinin de kendilerine sunulmasını istemeye haklan var. Son yenilikler şöyle:

* Deri altına yerleştirilip 5 yıl gebeliği önleyen Norplant kapsülleri.

* Deri altına yerleştirilen ve 18 ay süreyle etkili olan Kapronor.

* 6 ay etkili zerk edilen (enjek- tabl) mikrosferler

* 3 aylık korunmaya yarayan Depo-Provera zerkleri.

* 2 aylık koruyucu gücü olan noretisteron enantat iğnesi.

* 1 ila 6 ay korunma amaçlı dölyolu halkalan ve benzerleri.

Bunlann hepsi progesteron hormonu taşıdıkları için, etkileri konusunda “Tek hormonlu mini hap”lar için anlatılanlar geçerlidir. Özetleyelim:

a. Yumurtlamayı önler;

b. Dölyatağı ağzı sümüksü tıkacı koyulaştırdığından, spermaların döl yatağı içine girmelerine engel olur.

c. Dölyatağı iç döşemesini gebeliğe elverişsiz hale getirir.

Norplant kapsülleri

Kadının derisi altına yerleştirilen Norplant, 6 kapsülden oluşur. “Nüfus Konseyi” lisansıyla Finlandiya’da üretilmektedir. Bölgesel uyuşturma ve basit bir cerrahi işlemle deri altına yerleştirilir. 5 yıl süreyle gebeliği önler. İstenildiğinde kapsüller çıkarılabilir. Kapsüller doku uyuşmazlığına yol açmayan silikondan yapılmıştır. Deri altına yerleştirilince hormon çok yavaş bir hızla salınır. Çıkarılınca koruma etkisi hemen ortadan kalkar. Norplant halen Finlandiya, İsveç, Çin, Ekvator, Dominik, Endonezya, Tayland, Kolombiya, Peru, Venezuela, Srilanka ve Şili’de kullanılmaktadır.

Uygulaması Herbiri bir kibrit çöpüne benzeyen 6 kapsül kolun üst iç bölgesinde deri altına basit bir cerrahi işlemle yerleştirilir.

Etkisi: Korunmada en etkili yöntemlerden sayılır (% 99) Şişman kadınlarda gebe kalma olasılığı daha fazladır.

Olumlu yanı: Ciddi bir komplikasyonu yoktur. Adet kanamasını

18 ve sancısını azaltır. Doğumdan 1.5 ay sonra emziklilere uygulanabilir, îk- Olumsuz yanı: Uygulama basit de olsa, cerrahi girişime ve eğitilenmiş uzmana gereksinim vardır. Ki

mi kadınların âdet düzenini bozar,bu durumda hekime başvurmak

gereklidir. Kimi kadınlar uygulama süresince hiç âdet olmazlar, bunun olumsuz bir etkisi yoktur.

Kapronor Kapsülü

Kapronor tek kapsül olarak kolun üsüne ya da kalçaya deri altına bölgesel uyuşturma ile yerleştirilir. En az 18 ay gebelikten korur. Bir

kez yerleştirilince, eriyinceye dek yerinde kalabilir, çıkarılması gerekmez. Norplant için geçerli olan görüşler Kapronor için de aynen geçerlidir.

Deri altına yerleştirilen Pellet

Pelletler pirinç tanesi boyundadır. Kapronor gibi kol ya da kalçaya deri altına yerleştirilir. 4 adet pellet en az 12 ay gebelikten korur. Özellikleri Kapronor’a benzer.

İğne ile uygulanan koruyucular

Progesteron hormonu, günümüzde 80 ülkede iğne ile uygulanmakta. En yaygın olarak Depo-Pro- vera ve DMPA adlı müstahzarlar kullanılır.

Uygulaması: Şırınga ile kalçaya zerk edilir.

Etkisi: Dölyatağı ağzındaki sü- müksü tıkacı yoğunlaştırır. Dölyatağı boşluğunu gebeliğe elverişsiz hale getirir ve yumurtlamayı önler.

Olumlu yanı. Uzun ve yüksek etkilidir. Risksizdir. Adet kanaması bazen kesilir, bunu kimi kadınlar benimser. Kan basıncını etkilemez. Adeti azalttığı için kansızlık tedavisinde yararlıdır. Özellikle emziren kadınların tercihidir.

Olumsuz yanı: Sık görülen âdet olmama hali bir çok kadını sıkar, çünkü gebe olmadıklarının kanıtı olarak kanama isterler. Aslında bu tür âdetsizlik zararsızdır.

Uyarı: Bırakılınca uzun süreli ve kalıcı kısırlığa neden olmadığı halde yine de sonradan çocuk sahibi olmak isteyenlerin bu yöntemi seçmemeleri yeğlenir.

Sakıncalan: Kimi zaman cinsel isteği azaltır. Depresyon, baş ağrısı ve baş dönmesi, kimi zaman da kilo.

<p>The post Doğum Kontrol Yöntemleri first appeared on BilgimNette.</p>

Konuya din açısından yaklaşırsak görüyoruz ki Yahudiliğin verimlilik ve çoğalmayı öğütlemesine karşılık Hıristiyanlık, ilk yıllarında nüfusun artmasına değer vermemiştir. Üstelik evlenmemeyi yüceltmiştir. Evlenmenin kutsanması, gebeliğin önlenmesi, boşanmanın yasaklanması daha geç gelişmelerdir. Müslümanlık evlenmeyi, aile kurmayı, çok çocuk sahibi olmayı öğütler. Hiç bir döneminde Hıristiyanlık gibi evlenmemeyi hoş görmemiştir. Üstelik erkeğin dörde kadar varan karısı, aynca istediği sayıda cariyesi olabilmesi de bir gerçektir. İslam’da evlilikte bireylerin cinsel yaşamlarına da önem verilmiştir. İslam’da erkeklerin cinsel yönden uygun görmedikleri ya da kısır olan eşlerini boşayabilme hakları olduğundan, gebeliği önleme yöntemleri işlerlik kazanmamıştır.

19. yüzyıla kadar gebeliğin önlenmesi yalnızca aristokrat sınıfın üzerinde durduğu bir konuydu. Halka inmesinde Francis Place adlı kendi kendini yetiştirmiş bir işçinin 1823 yılındaki katkılarının payı büyüktür. Place işe, İngiltere’nin kuzeyindeki endüstri bölgelerinde doğum kontrolünü öneren bildiriler dağıtarak başladı. Onu buna, nüfusun hızla artmakta olduğu gözlemi değil, çalışan sınıfın umutsuz ve yürekler acısı durumu itmişti.

Oysa 1798 yılında Malthus, Nüfus İlkesi Üzerine Deneme adlı kitabında: “Nüfusun bu hızla artması, açlık, salgınlar ve savaşları doğuracaktır ve insanlık bir çırpıda yok olacaktır” diye yazmış ve önlem olarak geç evlenmeyi salık vermişti. Francis Place ise sünger kullanmayı ve boşalmadan önce geri çekmeyi (coitus inttereptus) salık veriyordu. Place’ın bildirileri 4 yıl boyunca, hukuksal bir engellemeyle karşılaşmadan etkilerini korudular.

1830 yılında ABD’li Robert Dale Owen doğum kontrolü üzerine Ahlaksal Fizyoloji adlı kitabını yayınladı. Kısa bir sürede bir çok baskıları yapılan kitap toplumca benimsendi. Ama konuyu biraz daha genişleten Charles Knowlton’un Felsefenin Meyvalan adlı kitabı onun 3 ay hapis yatmasına neden oldu. Bundan sonra uzun yıllar boyunca sorunu irdeleyen öncülerin hepsi toplumsal ve hukuksal engellerle karşılaştılar.

Gebelikten korunma konusunda ilk ayrıntılı bilimsel araştırmayı Dr. Dickinson yaptı. Bu çalışmayı ele alan Amerikan İyi Ahlak Derneği üyelerinden Anthony Comstock gebeliği önleme eylemine karşı savaş açarak Amerikan Kongresi’nden gebeliği önlemeyi suç sayan Müstehcen Davranışlar Yasası’nın çıkmasını sağladı. Margare: Higgin Sanger faaliyetlerine böyle bir dönemde başladı. 1883 yılında New York’ta onbir çocuklu bir ailenin altıncı çocuğu olarak dünyaya gelen Sanger, üç çocuklu bir hemşireydi. 1912 yılında sosyalist bir gazete olan The Calida (Çağn) “Her Kadının Bilmesi Gerekenler’ sonra da “Her Genç Kızın Bilmesi Gerekenler” adlı yazı dizileriyle konuya girmiş oldu.

Sanger’a göre gebeliği bilmek kadının özgürlüğe kavurması ve kölelikten kurtulması 1914 yılında The Woman Rebel (Asi Kadın; sonradan Birth Contnd Review Doğum Kontrolü Dergisi 15 adlı bir dergi çıkarmaya başladı. Comstock’u ağır bir dille eleştirdiği ve gebeliği önlemeye ilişkin yazılar yer aldığı için dergi toplatıldı: s~rger sorguya çekildi. Sorgudan sonra İngiltere’ye dönerken gebeliği önleme yöntemlerini açık açık anlattığı Aile Sınırlaması adlı kitabını yayınlamaktan çekinmedi, ingiltere’de Havelock Elli ve Maria Stopes gibi konunun ileri gelenleriyle görüştü. 1915 yılında yargılanmak üzere gönüllü olarak New York a döndü. Yargıcın önüne kızının ölümünün ardından çıktı ama savcı kovuşturmadan vazgeçmişti. Doğum kontrol hareketi hukuk alanında ilk kez önemli bir savaşına kazanmıştı. Bir yıl sonra Margare: Sanger ABD’de Brooklyn’de ilk Doğum Kontrol Kliniği’ni açtı. Üç gün geçmeden polis kliniği kapatır yöneticilerini tutukladı. Sanger kamu huzurunu bozmakla suçlanarak 1917’de 30 gün ıslahevinde kaldı Margaret Sanger savaşımını yılmadan sürdürdü. Sonunda ABD Federal Mahkeme doğum kontrolü üzerine yazılanları ve doğum kontrol araçlarını müstehcen sayar. 1873 tarihli Comstock Yasası’nı yeniden yorumlayarak “New York eyaletinde hekimlerin annenin sağlığı sözkonusu olduğunda gebelik kontrolü uygulamasına izin verdi. Ülkenin değişik kentlerinde doğum kontrolü fikrini yayan dernekler 1921de ulusal doğum kontrol birliği adı altında birleşti. 1925’e kadar işlerliğini sürdürecek olan birlik daha az kurulduğu zaman basıldı. D. Hanna Stone ve 3 hemşire tutuklandı; araç gereç ve dosyalara zorlza el kondu. Hekimle hasta arasındaki mahrem gizliliğinin böylesine çiğnenmesine gerek tıp adamları gerekse kamuoyu tarafından büyük bir tepkiyle karşılandı. Sonuçta tutuklular serbest bırakıldılar. Konu ülkenin her yanında tartışılarak güncellik kazandı.

1927’de Sanger cenevre’ de ilk dünya nüfus konferansının toplanmasına önücülük etti. 1931’de New york tıp akademisinin toplum sağlığı kurulu, doğum kontrolünü destekleyen bir önergeyi kabul etti. Sanger 1953de kurulan uluslar arası aile planlaması federasyonunun ilk başkanı oldu. Hindistanda ve uzak doğu ülkelerinde doğum kontrolü çalışmaları yaptı. Gün geçtikçe hem toplum, hem hekimler gebeliğin denetlenebileceği fikrine alıştılar. Bugun dünyanın hiçbir yerinde hukuksal engel söz konusu olmasa gerek…

<p>The post Kadın Doğum Kontrolünde Toplumsal ve Hukuksal Engeller first appeared on BilgimNette.</p>