Gök Medrese (Tokat)

Prof — Sat, 18 Feb 2012 17:00:15 +0000

Gök Medrese (Tokat), kalenin doğusunda, Meydan Caddesi üzerinde, yazılı kaynaklara göre Anadolu Selçuklu vezirlerinden Muineddin Süleyman Pervane’nin (ö. 1277) yaptırdığı iki katlı, açık avlulu, iki eyvanlı medrese. Adı, duvarlarını kaplayan turkuvaz renkli çinilerden gelmektedir. Kesin yapım tarihi bilinmemekte, 13. yüzyılın ikinci yarısının ortalarında yapıldığı sanılmaktadır. Yaklaşık 28 m x 38 m boyutlarında dikdörtgen planlı yapının taçkapısı kuzeye bakan kısa kenarın ortasındadır. Taş oyma geometrik örgelerle oluşturulmuş dikdörtgen bir bordürün içindeki taçkapı nişinin iki yanına birer sütunçe yapılmış, kemer kavsarası mukarnas sıralarıyla doldurulmuştur. Kemerle dikdörtgen bordür arasında kalan gene taş oyrnalarla bezeli üçgen alanlarda iki küçük pencere yer alır. Kapı boşluğunun üzeri iki renkli taşlarla yapılmış bir teğet sivri kemerle geçilmiştir.

Kapının arkasındaki tonozlu giriş eyvanı avluya açılır. Avlunun iki uzun kenanyla (güney ve kuzey) giriş eyvanı önündeki bir kısa kenan boyunca revaklar uzanır. Dördüncü kenann ortasında, girişin tam karşısındaki ana eyvan doğrudan avluya açılır, önünde revak yoktur. Yuvarlak sütünların üstündeki penci kemerlerden oluşan zemin kat revaklarının arkasında penceresiz medrese hücreleri yer ali!”. Ikinci kat revakları da penci kemerlidir, ama bunlar dikdörtgen kesitli tuğla ayaklara oturur. Bu kattaki hücrelerin dışa açılan birer penceresi vardır. Üst kata çıkan merdivenler giriş eyvanının önündeki revakta, iki yandadır.

Ana eyvanın yanlarındaki kapılı büyük mekanlardap güneydekinin dershane olduğu sanılır. Içinde sandukalar bulunan kuzeydeki ise türbedir. Bunların her ikisi de, ana eyvan gibi yapının iki katı yüksekliğindedir. Dikdörtgen planlı türbenin üzeri iki uçta birer tonozla, bunların arasında kalan kare biçimli boşluk da, üçgen geçiş öğelerine oturan bir kubbeyle örtülmüştür. Türbenin köşesinde, kuzeydeki medrese hücreleri sırasının sonunda bulunan kare planlı mekanın mescit olduğu sanılır. Avluya iki kapıyla açılan üzeri kubbeyle örtülü bu mekan da iki kat yüksekliğindedir.

Zamanında revak kemerlerini, ana eyvan kemerlerinin yüzünü ve eyvanın iç duvarlarını tümüyle kapladığı anlaşılan siyah, lacivert, özellikle turkuvaz renkli levha ve mozaik çinilerin günümüze pek azı kalmıştır.

Gök Medrese 1926’dan beri müze olarak kullanılmaktadır.

The post Gök Medrese (Tokat) first appeared on BilgimNette.

Gök Medrese (Sivas)

Ordinaryus — Sat, 18 Feb 2012 16:00:04 +0000

Gök Medrese (Sivas), SAHİBİYE MEDRESESİ olarak da bilinir, kalenin doğusunda, Anadolu Selçuklu veziri Sahib Ata Fahreddin Ali’nin 1271/72’de yaptırdığı medrese. Yazıtında mimannın Kaluyan el-Kon evi olduğu belirtilir. Adını, bugün pek azı kalmış olan turkuvaz renkli duvar çinilerinden almıştır. Buruciye Medresesi ve Çifte Minareli Medrese’yle birlikte Sivas’ta aynı yıl içinde yaptırılmış üç medreseden biridir. Yaklaşık 30 m x 43 m boyutlarında dikdörtgen planlı bir yapıdır. Kesme taştan duvarlarıyla ağır, kütlesel bir görünümü vardır. Dört köşesi birer ve uzun kenarları ikişer silindirik payanda kulesiyle güçlendirilmiştir. Batı cephesinin ortasında, dönemin taş işçiliğinin başyapıtlarından sayılan anıtsal taçkapı yer alır. Taçkapının iki yanından birer minare yükselir; aynı cephede, sol köşeye yakın bir de üç lüleli çeşme bulunmaktadır. Taçkapı cepheden hem ileri taşar, hem de daha yüksektir. Geometrik ve bitkisel örgeli bordürün içinde bir teğet sivri kemer, onun altında kapı nişi bulunur. Nişin kavsarası çok zengin mukarnas sıralarıyla doldurulmuş, kapı boşluğunun üzeri bir basık kemerle geçilmiştir. Taçkapı çıkıntısında, bordürün iki yanındaki yüzeyler de taş kabartmalarla kaplıdır. Bu bölümler aslında minarelerin kürsüsünü oluşturur. Taçkapının üst hizasında sona eren kürsülere oldukça basık pabuç bölümleri oturur; onlann üstünde de dilim li gövdeleriyle minareler yükselir. Her ikisi de birer şerefeli olan minareler, sırsız kırmızı tuğla örgünün arasına yerleştirilmiş turkuvaz renkli sırlı tuğlalarla bezenmiştir.

Taçkapının arkasındaki yıldız tonozla örtülü geçiş mekanı, bir eyvan biçiminde avluya açılır. Bu eyvandan iki yandaki birer odaya geçilir. Kubbeyle örtülü bu odalardan sağdaki mescittir. Mihrabı (bugün yalnız üst bölümü kalmıştır) mozaik çiniyle, kubbeye geçişi sağlayan. Türk üçgenleri ise sırlı tuğlayla bezelidir.Üçgenlerin üstünde gene mozaik çini bir yazı kuşağı dolanır. Minarelere çıkan merdivenlerin açıldığı bu odaların sağında ve solunda birer köşe odası vardır.

Ortasında altıgen planlı bir havuzu bulunan avlunun sağ ve sol yanında revaklar yer alır. Yedişer gözlü bu revakların orta açıklıklan daha geniştir. Obür gözlerin her biri nin arkasında birer medrese hücresi, ortadaki geniş açıklıkların arkasında ise karşılıklı birer eyvan bulunur. Giriş eyvanının tam karşısında, avlunun doğu kenarının ortasındaki sivri tonozlu dördüncü eyvan ana eyvandır. Bunun iki yanında, kapıları gene avluya açılan iki büyük dershane yer alır. Gerek dershaneler, gerekse ana eyvan harap haldedir. Albert Gabriel gibi bazı araştırmacılar yapının özgün halinin iki katlı olduğu düşüncesindeyseler de, üst kata çıkışı gösteren hiçbir merdiven izi yoktur.

Gök Medrese 1934-67 arasında müze olarak kullanılmıştır.

The post Gök Medrese (Sivas) first appeared on BilgimNette.

Medreseler – BilgimNette

Gök Medrese (Tokat)

Gök Medrese (Sivas)