Doğal çevrenin kalitesinin korunması, sürdürülebilir kullanımının sağlanması ve insanların sağlıklı bir ortamda yaşamasının garanti edilmesi amacıyla yapılan çalışmaların tümüdür. Çevre koruma, çevrenin insan aktiviteleri tarafından zarar görmemesi için gerekli önlemlerin alınması, atık yönetimi, enerji ve kaynakların sürdürülebilir kullanımı, kirlilik kontrolü, doğal ekosistemlerin korunması, biyoçeşitlilik veya hayvan ve bitki türlerinin korunması gibi konuları kapsar. Çevre koruma, insanların gelecek nesillere sağlıklı bir doğal çevre bırakma amacını taşır.

Besin, su, hava, ısı gibi yaşamı sürdürmek için gerekli kaynaklar binlerce yıldır insanlar tarafından kullanılmaktadır. Ama günümüzde artan nüfus baskısı, gelişmiş teknoloji ve insanların artık yalnızca temel gereksinimlerin karşılaştırmasıyla yetinmeyip dinlenme, eğlenme vb etkinlikler için de yeterli alan ve kaynaklar istemesi, doğal kaynaklar üzerindeki baskıyı artırmıştır. Belli bir yaşam düzeyi sağlamak için tarımda ve bilimde gelişkin tekniklerin kullanılması gerekir. Doğal kaynakların gelecek için de korunması gerektiğinin bilincini taşıyan akılcı bir yaklaşımla bu kaynakların kullanımının denetlenmesi, doğadaki besin kaynaklarının tükenmemesini ve doğal çevrenin bozulup yok olmamasını sağlayacaktır.

İlk insanların çevreyi korumak için önlemler almasına gerek yoktu; zaten sayıları çok azdı ve teknolojileri de çevreye önemli bir zarar veremeyecek kadar kısıtlıydı. Çok sayıda insanı bir araya toplayan kentierin gelişmesiyle çevre kirlenmesi gibi sorunlar da ortaya çıkmaya başladı. Antik Çağdan kalma bulun tu larda çevre kirlenmesine ilişkin kanıtIara rastlanır. Atinalılar ve Romalılar her türlü atığı kent dışında açılan çukurlara boşaltırdı, Tarihçilere göre, Roma’da görülen pek çok salgın hastalığın başlıca nedeni bu çukurlara cesetIerin de atılmasıydı. Ortaçağda kentlerin daha da gelişip karmaşıklaşmasıyla çevre kirlenme si önemli boyutlara ulaşınaya başladı. Caddelere ve suyollarına çöp dökülmesini önlemek için çeşitli yasal önlemler alındı ve hava kirliliğine karşı ilk yasa 1273’te Ingiltere’de çıkartıldı. Yaklaşık 1306’da Londra’da bir adam kömür yaktığı için idam edildi ve 1388’de Parlamento, hendeklere ve akarsulara çöp dökülmesini yasakladı. Ama ne çöp dökmeye, ne de kömür yakmaya karşı getirilen yasal önlemler etkili olabildi. Çöpleri pencereden caddeye boşaltma alışkanlığı, ortaçağ ve Rönesans Dönemi boyunca sürdü.

Sanayi Devrimi’yle birlikte, çevre kirlenmesinin etkileri de ilk kez kendini göstermeye başladı. O dönemin teknolojisi, dar alanlarda yoğunlaşmış sanayi tesislerinin yol açtığı kirlenme ve gürültüyü önlemeye yeterli değildi. Klorür, amonyak, karbon monoksit ve metan gibi hava kirleticilerin etkisiyle bronşit ve zatürree olayları artmaya başladı. Sanayi atıkları su kaynaklarında da kirlenmeye yol açtı. Sanayileşmenin ilk geliştiği ülkelerden İngiltere’de, 19. yüzyıl ortalarında, yoğun nüfuslu bölgelerdeki su kirlenmesi ciddi bir sorun durumuna gelmişti. Bu dönemde Thames ırmağından yükselen kötü kokular Londralıların yaşamını oldukça güçleştiriyordu. Bu arada, su kaynaklarına boşaltılan sanayi atıkları pek çok kolera ve tifo salgınına neden oldu. 19. yüzyılda Avrupa’da, havayı kirleten, insan sağlığı için tehlike yaratan, gürültü yapan işletmelere karşı çeşitli cezalar da içeren önlemler uygulamaya kondu. Bunun ilk örneği, 15 Ekim 1-10’da Fransa’da çıkartılan bir yasadır. İngiltere’de de, 1821’de buhar makinelerinin sağlığa zararlı etkilerini, 1857’de de hava kirlenmesini önlemek amacıyla birer yasa çıkartıldı. 1881’de de ABD’de, Chicago kentindeki yoğun hava kirliliğine karşı benzer bir yasa çıkartıldı.

20. yüzyılda sanayinin hızla gelişip yaygınlık kazanması, kentlerin büyümesi, yaygın motorlu taşıt kullanımı, nükleer enerji üretimi ve yeni kimyasal maddelerin, zararlı ilaçlarının ve plastiğin geliştirilmesiyle çevre kirlenmesi çok ciddi boyutlara ulaştı. Ozellikle motorlu taşıtlar yüzünden, pek çok büyük kentte hastalık ve ölümlere yol açan aşırı hava kirliliği dönemleri yaşandı. Aralık 1930’da, Belçika’nın sanayi bölgelerinden Meuse ırmağı vadisinde 4 gün süren sis, 60 kişinin ölümüne ve yüzlerce insanın hastalanmasına yol açtı. 1950’ler ve 60’larda da çeşitli yerlerde benzer olaylar görüldü. 1980’lerin başında, Ankara’da, birkaç gün boyunca aşırı yoğunlaşan sis yüzünden okullar ve işyerleri tatil edildi.

II. Dünya Savaşı’ndan sonra sanayideki gelişmenin büyük bir ivme kazanması çevre kirlenmesini artırırken, çevre sorunlarına karşı duyarlığın ve ilginin de gelişmesine neden oldu. Batı Avrupa’da, çevrecilerin ve başka baskı gruplarının verdiği mücadeleler sonucunda pek çok siyasal parti çevre sorunlarını da programına almak zorunda kaldı, bu konuda yasalar çıkartıldı ve kamuoyunda çevre kirlenmesine karşı duyarlık gelişmeye başladı. 1970’lere değin çeşitli ülkelerde, hava kirlenmesini önlemeye yönelik pek çok yasa çıkartıldı. 1972’de Stockholm’de toplanan Dünya Çevre Sorunları Konferansı’nda sulardaki kirlenmeye ağırlık verildi; Avrupa Konseyi Bakanlar Komitesi’nin 19 Mayıs 1972’de kabul ettiği Avrupa Toprak Antiaşması da su ve toprak kirlenmesinin önlenmesine yönelik hükümler içeriyordu. İtalya’da 21 Kasım 1984’te çıkartılan ve 1 Ocak 1991’de yürürlüğe girecek olan yasa ile doğanın yok edemeyeceği malzemelerle üretilmiş olan ambalaj ve paketlerne yasaklandı. Böylece, uzun vadede çevre kirlenmesinin başlıca öğelerinden biri olan plastik ürünlerine karşı önlem alındı. Çevre koruma çalışmalarının bakanlıklar düzeyinde örgütIü biçimde yürütülmesi, Hollanda, Belçika, Avusturya ve AFC’de Sağlık Bakanlığı içinde; Kanada, Isveç ve Japonya’da Tarım Bakanlığı, Orman Bakanlığı ve benzeri bakanlıklarda; Fransa ve Ingiltere’de ise yalnızca çevre sorunlarına ayrılmış bakanlıklarda gerçekleştirilir.

Osmanlı Döneminde, 19. yüzyılda tarihsel ve kültürel varlıkların korunmasına ilişkin çeşitli yasal düzenlemeler yapıldı ve gerek Osmanlı, gerek Cumhuriyet dönemlerinde çevre sorunlan benzer yasalar içinde ele alındı. Doğrudan doğal çevrenin korunmasına yönelik ilk düzenleme 9 Ağustos 1983 tarihli Çevre Kanunu’dur. Daha önceki Belediye Kanunu ve Hıfzıssıhha Kanunu’nda da çevre korumasına İlişkin hükümler yer almakla birlikte, bunlar dağınık ve yetersizdi. Çevre Kanunu, çevre koruma alanında ilke ve hedefleri belirleyecek, bu konudaki plan ve programlan inceleyip onaylayacak ve eşgüdüm sağlayacak bir Yüksek Çevre Kurulu ile doğrudan başbakanlığa bağlı Çevre Müsteşarlığı ve iller düzeyindeki Mahalli Çevre kurullan öngörüyordu. Çevre Müsteşarlığı, 8 Haziran 1984 tarihli kanun hükmünde kararnameyle Çevre Genel Müdürlüğü adını aldı. 903 sayılı kanun hükümlerine göre 1 Şubat 1978’de Ankara’da kurulan Türkiye Çevre Sorunlan Vakfı, ülkede çevre sorunlanyla ilgili araştırma, yayın, kamuoyu eğitimi gibi çalışmalan yürüten en etkili gönüllü kuruluştur. Türkiye’nin çevre sorunlarının dökümünü yapan, Çevre Kanunu’nu hazırlayan, nüfus-çevre-ekonomi-ekoloji ilişkileri üzerine konferanslar ve yazışmalar düzenleyen vakıf, kuruluşundan bu yana geçen sürede elli kitap çıkartarak Türkiye’de çevre konusundaki yasa eksikliğini de gidermeye çalışmıştır.

Çevre Kanunu’nun içerdiği en önemli ilkeler şunlardır:

1) Çevrenin korunması hedefine ulaşmak için alınacak önlemler kalkınma çabalarını olumsuz yönde etkilememelidir.

2) Çevre kirlenmesinin önlenmesi, sınırlandırılması ve kirlenmeyle mücadele için yapılacak harcamalar kirleten tarafından karşılanır (kirleten öder ilkesi).

3) Çevreyi kirletenler ve çevreye zarar verenlerin neden oldukları zararlardan dolayı sorumlu tutulabilmeleri için kusurlu olmalan koşulu aranmaz. Kirletme yasağını (madde 8 ) çiğneyenler için o yerin en büyük mülki amiri tarafından verilecek ağır para cezalan öngörülmüştür (m. 20-23).

Türkiye’de, sanayi ve kentleşmede hatalı yer seçimi, çevre sorunları konusunda bilgi eksikliği ve birçok somut örneğe karşın konunun yeterince önemsenmeyişi çevre sorunları artırmaktadır. Bununla birlikte 1980’lerin ikinci yansından başlayarak çevre koruma sorunu sıkça gündeme gelmiş ve kamuoyunda konuya karşı belli bir ilgi oluşmuştur. Güneybatı kıyılarında kurulması planlanan ve çevreyi kirleteceği kaygısıyla büyük yankı uyandıran Gökova Termik Santralı, kamuoyunun ilgisi açısından bir dönüm noktası olmuştur.

1980’lerde gerçekleşen ve uzun vadeli etkileri olan bazı önemli olaylar da, çevre korumanın ne kadar ciddi ve acil biçimde ele alınması gerektiğini bir kez daha gösterdi. Bd olaylar, 1984’te Hindistan’ daki Bhopal’ da ABD şirketi Union Carbide Corporation’a bağlı bir böcek ilacı fabrikasından yaklaşık 45 ton meti! izosiyanat gazııun çevreye yayılması, 1986’da SSCB’deki Çernobil Nükleer Santralı’nda gerçekleşen ve 30’u aşkın ölümün yanı sıra zaman içinde pek çok kanser olayına yol açacağı sanılan kaza, 1987’de Sandoz ilaç fabrikasından sızan kimyasal maddelerin Ren ırmağındaki canlıların yok olmasına ve ırmağın yıllarca temizlenemeyecek biçimde kirlenmesine neden olması ve gene aynı yıl bilim adamlının atmosferdeki ozon katmanının delindiğini açıklamasıydı.

Çevre Koruma Tedbirleri

Çevre Koruma tedbirleri, doğal çevrenin kalitesinin korunması ve insanların sağlıklı bir ortamda yaşamasının garanti edilmesi amacıyla yapılan çalışmaların tümüdür. Bunlar şunlardır:

1. Atık Yönetimi: Atıkların geri dönüşüm veya doğal yollarla bozunmasını teşvik eden programlar ve yönetmelikler yapılması.
2. Enerji ve Kaynak Kullanımı: Enerji tasarrufu ve yenilenebilir enerji kaynaklarının kullanımı.
3. Kirlilik Kontrolü: Endüstriyel kirlilik, hava kirliliği, su kirliliği gibi çevresel kirliliklerin kontrolü ve azaltılması.
4. Doğal Ekosistem Koruma: Doğal ormanlar, deniz veya göl alanları, hayvan ve bitki türlerinin yaşam alanlarının korunması.
5. Biyoçeşitlilik Koruma: Hayvan ve bitki türlerinin korunması, endemik veya nadir türlerin korunması.
6. Ulaşım ve Trafik Kontrolü: Trafik kirliliğinin azaltılması, alternatif ulaşım yollarının teşvik edilmesi.
7. Eğitim ve Bilinçlendirme: Toplumun çevre koruma konularında bilinçlenmesi, eğitim programları yapılması.

Bu tedbirler, doğal çevrenin korunması ve insanların sağlıklı bir ortamda yaşamasının garanti edilmesi amacına hizmet eder ve çevresel kirlilik, atık yönetimi, enerji ve kaynakların sürdürülebilir kullanımı, biyoçeşitlilik veya hayvan ve bitki türlerinin korunması gibi konuları kapsar.

<p>The post Çevre Koruma Nedir? first appeared on BilgimNette.</p>

Güvenlik sistemlerinin gelişimi, Güvenlik sistemlerinin ortaya çıkış tarihi tam olarak bilinmemekle birlikte, kilit ve parmaklıklı pencerelerin kullanılması gibi ev koruma teknikleri çok eskilere dayanır. Uygarlıklar geliştikçe, pasif ve aktif güvenlik arasındaki ayırım da daha iyi fark edilmeye başladı. Bunun sonucunda aktif güvenlik önlemlerinin sorumluluğu polis ve itfaiye gibi kuruluşlara bırakıldı. Bu tür kamu kuruluşlarının bazı birey ve örgütlerin özel güvenlik taleplerini karşılamada yetersiz kalması, zamanla özel grupların güvenliği tamamlayıcı girişimlerde bulunmasına yol açtı.

19. yüzyılortalarına doğru İsveç’te Philip Sorensen, ABD’de de Allan Pinkerton gibi kişilerin ön ayak olduğu özel kuruluşlar büyük çapta ve etkili güvenlik hizmetleri vermeye başladı. Pinkerton’ın kuruluşu özel işletmelere ve resmi kurumlara istihbarat, karşı istihbarat, iç güvenlik ve soruşturma hizmetleri sunuyordu. Toplu sözleşme sisteminin ortaya çıkışına değin grev kırıcılığı da kuruluşun önemli bir uğraş alanıydı. Buna karşılık Sorensen sanayi kuruluşlarına yangın, kaza ve sel gibi tehlikelerle suçları önleme ve bunların yol açacağı zararları giderme konusunda eğitim görmüş personel sağlamaya yönelerek İngiltere ve Batı Avrupa’daki güvenlik hizmetleri için ayrı bir model oluşturdu.

I. ve II. Dünya savaşları askeri casusluk, sabotaj ve yeraltı etkinliklerine karşı bir korunma aracı olarak güvenlik sistemlerine olan ilgiyi artırdı; bu alanda geliştirilen programlar giderek ulusal güvenlik sisteminin bir parçası oldu. II. Dünya Savaşı’ndan sonra uluslararası gerginlikler ve savunma sanayisi programları nedeniyle büyük ölçüde korunan bu sistemler, gitgide profesyonelleşen güvenlik işlevlerinin oluşturduğu karmaşık yapıyla bütünleşti. 1960’lardan sonra özellikle suçla bağlantılı güvenlik sistemleri hızla gelişti. Bu gelişmeye katkıda bulunan etkenler arasında güvenlik yönünden duyarlı iş alanlarının sayıca artması, özel ticari bilgilerin korunması gibi yeni güvenlik işlevlerinin gelişmesi, özel koruma gerektiren duyarlı bilgiler için artan ölçüde bilgisayar kullanılması, suçların daha iyi izlenmesi ve buna bağlı olarak önlem alma bilincinin gelişmesi, nükleer araştırma ve uzayın keşfi gibi yeni ya da genişletilmiş programların güvenlik gereksinimi ve birçek ülkede şiddete dayalı gösterilere, bombalama ve uçak kaçırma olaylarına karşı güvenlik gereksinimi sayılabilir.

Güvenlik sistemleri, özellikle tehlikeleri ve zayıf noktaları sezip iletme konusunda gitgide artan otomatik bir işleyiş kazanmaktadır. Bu gelişme, aynı ölçüde olmamakla birlikte tehlikeye karşı harekete geçme alanında da görülmektedir. Binalara gizli girişleri saptayan aygıtlar, yangın duyurma ve söndürme sistemleri bu gelişmenin tipik örnekleridir. Aletlerin küçülmesi ve elektronik alanındaki gelişmeler, günümüzde daha küçük, daha güvenli ve daha kolay takılıp kullanılabilen güvenlik donanımlarının üretilmesini sağlamıştır.

Güvenlik sistemlerinin türler, Güvenlik sistemleri üretim ve hizmet açısından (sanayi kuruluşu, ticari işyeri, resmi kurum, sözleşmeli şirket, hastane vb), örgütlenme açısından (güvenliğin sözleşmeyle sağlanması ya da doğrudan oluşturulması), güvenlik biçimi açısından (personel güvenliği, mal güvenliği vb), güvenlik işlevi açısından (fabrika koruma, hırsızlığa karşı önlem, yangına karşı koruma, kazaları önleme, ulusal güvenliğe ya da özel kuruluşlara ilişkin önemli bilgileri koruma vb) sınıflandırılabilir. Hiç kuşkusuz bu kategorilerden bazıları örtüşebilir.
Konut güvenliği başlıbaşına bir kategori oluşturur. Büyük evler ya da apartman blokları için gelişkin güvenlik önlemlerine başvurulur. Bu önlemler arasında asansörlerin ve koridorların kapalı devre televizyonla izlenmesi, eğitim görmüş güvenlik nöbetçilerinin görevlendirilmesi sayılabilir. Evlerde ve küçük apartmanlarda da dıştan aydınlatma ve alarm zilleri gibi daha basit donanımlar kullanılır.

Fiziksel güvenlik, Son yıllarda güvenlik yöntemleri bakımından etkili ilerlemeler sağlanan bir alan da fiziksel güvenliktir. Fiziksel güvenliğin iki ana unsuru bina mimarisi ve bağlantılarıyla donanım ve aygıtlardır. Bir binanın güvenliğe uygun biçimde tasarımlanması için giriş ve çıkış yerlerinin düzenli ve az olmasına, trafik düzenine ve yükleme yerlerine özen gösterilir. Güvenlik donanımı ve aygıtları ise kullanım amacı bakımından kayıtların korunduğu kasa ve dosya dolapları, alıcı-verici radyo ve portatif telefon gibi iletişim araçları, bir kod kullanılmasını gerektiren otomatik giriş-denetim sistemi, rozet, yaka kartı gibi kimlik belirleme araçları, fotosel ve sesüstü dalga yayıcı donanım gibi gizli girişleri saptama araçları, dinleme ve kayıt cihazı, kamera, kapalı devre televizyon ve tek taraflı ayna gibi izleme ve gözleme araçları, elektronik gözetleme aygıtlarını saptamak için tasarımlanan karşı önlemler, yangından koruma gibi kategorilere ayrılabilir. Güvenlik biçimine dayalı sınıflandırma sistemi ise başka bir kategoriler dizisini ortaya çıkarır. Bunun örnekleri arasında çit ve duvar gibi çevre engelleri, girişi önlemek ya da denetlemek için kullanılan kilitler, gözetlemeyi kolaylaştırmaya ve gizli girişleri önlemeye yönelik aydınlatma sistemleri sayılabilir. Güvenlik donanımı teknolojisinde pek çok gelişme olmuştur. Bu gelişmelerin en ilginç olanlan şunlardır: Nesnelerin izinsiz olarak yerlerinden oynatıldığını bildiren sezici aygıtlar, sesin niteliği ve elin geometrisi gibi özgül kişisel özellikleri doğrudan “okuyan” kimlik belirleme ve giriş-denetim sistemleri, geceleri bina ve müştemilatını tarayabilen gözetleme aygıtlan, bina ve müştemilatırı içine girmeye gerek kalmadan oldukça uzak yerlerden gözetlemeyi olanaklı kılan aygıtlar.

Güvenlik programlannın önemli bir öğesi de, güvenilir kişileri işe almaya ve verimli bir biçimde çalıştırmaya yönelik önlemlerden oluşur. “Personel güvenliği” terimi işe alınacak kişilerin güvenilirliğini yeterince değerlendirebilmek için geliştirilmiş önlemleri de kapsar. Bu amaçla en çok başvurulan yöntem, kişinin gördüğü öğrenim, daha önce çalıştığı işler ve geçmişteki davranışları konusunda ulaşılabilecek bütün verileri toplamaya dayanan geçmiş araştırmasıdır. Kağıt-kalem kullanılarak yapılan psikolojik testler ve görüşmeler yoluyla, kişinin yeteneklerini ve zayıf taraflannı saptamaya yönelik araştırmalar da yürütülmektedir. Aynca işe alınan personeli eğitimden ve sınamadan geçirme gibi yöntemlere başvurulabilir.

Güvenliğe personel yönetimi açısından yaklaşımın bir başka alanın! çalışma sistemleri ve işlemleri oluşturur. İş yöntemleri ve işletmecilik denetimleri, üretkenliği en üst düzeye çıkarma ve maliyeti en alt düzeye indirmenin yanı sıra güvenliği de sağlayacak biçimde düzenlenebilir. Bunun örnekleri arasında otomatik kayıt tutma sistemlerinin kullanılması, formların ve sunulan raporlann dönem dönem fiziki envanterlerle karşılaştırılması, iş sürecinin, bir kişinin işteki dürüstlüğünün bir başkasının yaptığı işle denetlenmesini sağlayacak biçimde alt bölümlere aynıdığı çifte sorumluluk ilkesi sayılabilir.

Denetim sistemleri kendi kendine işlemediği için, bunlann belirli aralıklarla denenmesi ve izlenmesi gerekir. Bu konuda tipik bir uygulama zayıf noktaları belirleme testi ya da “yapay hata” denetimidir. Bu yöntemde hatalı fatura gibi bir yanlışlık ya da yasaya aykırı bir işlem sisteme kasıtlı olarak sokulur. Amaç bu durumun saptanarak rapor edilip edilmediğini görmektir. Satış personelinin dürüstlüğünü denetlemek üzere görevlendirilen “müşteri” kılığındaki gizli araştırmacılar da denetim sistemlerinin işleyişini izlemede rol oynayabilirler.

Güvenliğe personel yönetimi açısından yaklaşımın bir başka yönü koruma görevlilerini eğitme, denetleme ve yönlendirmedir. Güvenlik için, çalışan personelden yararlanma sık rastlanan bir uygulamadır. Bu amaçla mühendis, işçi ve büro elemanlarını gizli bilgileri korumakla görevlendirme, dükkan hırsızlannı saptamak için güvenlik görevlileriyle işbirliği yapacak çalıntı mal satıcıları bulma gibi yollara başvurulur.

Bütün bu güvenlik önlemlerinin başarılı sonuç vermesinde çalışma ortamı ve personelin tutumu önemli bir etkendir. Bu nedenle güvenlik programlannın çalışanların anlayış ve işbirliğini sağlayarak yürütülmesi gerekir.

<p>The post Güvenlik ve Koruma Sistemleri first appeared on BilgimNette.</p>